تمبر
-
وضعیتمُهر نخورده / بی باطل
-
نوع تمبرمناسبتی و یادبودی
-
کشور
در میان آثار هنری و مذهبی اسپانیا، بعضی مجسمهها فقط یک تصویر دینی نیستند؛ آنها بخشی از تاریخ هنر، معماری و زندگی معنوی یک سرزمین را در خود جای دادهاند. تمبر ۶ پزتا مریم مقدس و عیسی مسیح که در ۲۵ نوامبر ۱۹۶۸ منتشر شد، یکی از همین نمونههاست. این تمبر به مجموعهای اختصاص دارد که موضوع اصلی آن صومعه سانتا ماریا دل پارال در شهر سگوویا است؛ بنایی تاریخی که در آن معماری قرونوسطایی، هنر مذهبی و سنت دیرپای رهبانیت اسپانیایی در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند. انتخاب تصویر مریم و کودکی عیسی مسیح برای این تمبر، توجه را از نمای ساختمان و فضای معماری به یکی از مهمترین جلوههای هنر دینی این مجموعه جلب میکند.
صومعه سانتا ماریا دل پارال در نزدیکی شهر تاریخی سگوویا قرار دارد و ساخت آن در سال ۱۴۴۷ به فرمان انریکه چهارم کاستیل آغاز شد. این مجموعه از چندین ساختمان و حیاط تشکیل شده و در طول تاریخ، سبکهای معماری گوناگونی را در خود جای داده است؛ از جمله گوتیک متأخر، مودخار و پلاترسک. معماری مودخار حاصل همنشینی سنتهای هنری اسلامی و مسیحی در شبهجزیره ایبری است و سبک پلاترسک نیز با تزئینات ظریف و پرکار خود، یکی از جلوههای شاخص معماری رنسانس اسپانیا به شمار میرود. همین ترکیب تاریخی باعث شده است صومعه پارال فقط یک مکان مذهبی نباشد، بلکه نمونهای ارزشمند از تحول هنر و معماری در اسپانیا محسوب شود.
سرگذشت این صومعه نیز به اندازه معماری آن قابل توجه است. پس از اصلاحات مصادره اموال کلیسا در سال ۱۸۳۶، مجموعه متروک شد و بخشهایی از آن مورد غارت قرار گرفت. با این حال، در سال ۱۹۱۴ بهعنوان بنای ملی به رسمیت شناخته شد و روند بازسازی آن آغاز گردید. در سال ۱۹۲۷ نیز راهبان فرقه هیرونیمیتها بار دیگر در این مکان مستقر شدند و زندگی رهبانی در صومعه از سر گرفته شد. امروزه این مجموعه بهعنوان یکی از آثار مهم میراث فرهنگی اسپانیا شناخته میشود و جایگاه ویژهای در تاریخ مذهبی و هنری منطقه کاستیا و لئون دارد.
موضوع تمبر، مریم مقدس و کودک عیسی است؛ یکی از شناختهشدهترین مضامین هنر مسیحی که در نقاشی، مجسمهسازی، شمایلنگاری و تزئینات کلیساها بارها بازآفرینی شده است. در این سنت هنری، مریم با کودکی عیسی در آغوش یا در کنار خود نمایش داده میشود؛ تصویری که هم بر جایگاه او بهعنوان مادر عیسی مسیح تأکید دارد و هم مفاهیمی مانند مادری، حمایت، مهر و تقدس را منتقل میکند. در این تمبر، تصویر بهجای یک صحنه روایی گسترده، بر پیکرههای مریم و کودک تمرکز دارد و جلوهای مجسمهوار و مذهبی پیدا میکند.
در تصویر تمبر، پیکره مریم مقدس با پوششی بلند و چیندار دیده میشود؛ پارچهای که بخش بزرگی از بدن او را میپوشاند و چینهای متعدد آن با سایهروشنهای ظریف مشخص شدهاند. عیسی مسیح نیز در کنار و در آغوش مادر قرار گرفته و ترکیب دو پیکره، ساختاری عمودی و فشرده ایجاد کرده است. حالت چهره مریم مقدس، آرام و متین است و نگاه او حالتی تأملبرانگیز دارد؛ در مقابل، کودک با چهرهای متمایز و پوششی جداگانه نمایش داده شده است. زمینه تیره پشت پیکرهها باعث میشود فرم روشنتر مجسمه و جزئیات لباس بهتر دیده شوند. رنگهای یاسی صورتی تیره و سپیا در بازنمایی تصویر به کار رفتهاند و به آن حالوهوایی قدیمی و نزدیک به آثار مجسمهسازی مذهبی بخشیدهاند. این ترکیب رنگی، در کنار چاپ گراور، به نمایش سایهها و برجستگیهای پیکرهها کمک میکند.
در اسناد میراثی مربوط به صومعه، مجسمه مریم مقدس با تاریخگذاری سده شانزدهم ثبت شده که اثر سباستیان د آلموناسید دانسته شده است. این مجسمه از سنگ آهک ساخته شده و دارای رنگآمیزی تزئینی است؛ ارتفاع آن حدود ۱٫۸۰ متر و عرض آن ۶۵ سانتیمتر گزارش شده است. محل نگهداری ثبتشده آن در ضلع غربی صومعه اصلی است. این اطلاعات اهمیت مجموعه هنری پارال را روشنتر میکند و نشان میدهد که تصویر مریم در این مکان تنها یک موضوع نمادین نبوده، بلکه بخشی از میراث واقعی مجسمهسازی و هنر مذهبی آن به شمار میرفته است.
تمبر در چارچوب مجموعه یادبود صومعههای اسپانیا منتشر شد؛ مجموعهای سهارزشی که در ۲۵ نوامبر ۱۹۶۸ به معرفی بخشهای مختلف صومعه سانتا ماریا دل پارال اختصاص داشت. در این مجموعه، ارزشهای دیگر به نمای بیرونی ساختمان و فضای صحن و رواق صومعه میپرداختند و تمبر ۶ پزتایی تصویر مریم و کودک را انتخاب کرده بود. به این ترتیب، مجموعه تنها معماری بنا را معرفی نمیکرد، بلکه آثار هنری و مذهبی موجود در آن را نیز به مخاطبان نشان میداد. تیراژ این تمبر ۹ میلیون و ۵۰۰ هزار نسخه بود و چاپ آن به روش گراور در کارخانه ملی ضرب سکه و چاپ اسکناس اسپانیا انجام شد. دانیل کارانده بوتو نیز طراحی این اثر را بر عهده داشت.
انتشار تمبر در سال ۱۹۶۸، در دوره حکومت فرانسیسکو فرانکو صورت گرفت؛ دورانی که اسپانیا تحت نظام دیکتاتوری و اقتدارگرای فرانکو اداره میشد. در آن زمان پزتا واحد پول رسمی کشور بود و ارزش اسمی این تمبر ۶ پزتا تعیین شده بود. انتخاب یک اثر مذهبی از صومعهای تاریخی برای مجموعه پستی، علاوه بر معرفی میراث فرهنگی، بازتابدهنده جایگاه دیرینه سنت کاتولیکی در تاریخ و فرهنگ اسپانیا نیز بود.
برای مجموعهداران، این تمبر از چند جهت اهمیت دارد: ارتباط با تاریخ صومعههای اسپانیا، بازنمایی هنر مذهبی مسیحی، نمایش یک اثر مجسمهسازی مرتبط با شهر سگوویا و حضور در مجموعه سهارزشی سال ۱۹۶۸. اگر به تمبرهای مذهبی، مجسمههای تاریخی، هنر قرونوسطایی و رنسانس و آثار مرتبط با میراث فرهنگی اروپا علاقه دارید، این تمبر میتواند جایگاه جالبی در آلبوم شما داشته باشد.
شما میتوانید این تمبر را در سبد خرید به آلبوم مجموعه تمبر خود اضافه کنید.