تمبر
-
وضعیتمُهر خورده / باطله
-
نوع تمبررسمی و دولتی
-
کشور
تمبر ۲ افغانی با تصویر محمد ظاهرشاه، پادشاه افغانستان، در ۲۱ مارس ۱۹۵۱ منتشر شد؛ دورهای که افغانستان در میانه سلطنت طولانی یکی از مهمترین فرمانروایان تاریخ معاصر خود قرار داشت. این تمبر بخشی از مجموعهای با عنوان «بناهای تاریخی و شاه محمد ظاهرشاه» (Monuments and King Zahir Shah Issue) است؛ مجموعهای که پیوند میان میراث تاریخی کشور و نهاد سلطنت را در قالب هنر تمبر به نمایش میگذارد.
محمد ظاهرشاه (Mohammed Zahir Shah) از سال ۱۹۳۳ تا ۱۹۷۳ بر افغانستان حکومت کرد و با چهل سال سلطنت، طولانیترین دوره پادشاهی در تاریخ معاصر این کشور را به نام خود ثبت کرد. او پس از کشتهشدن پدرش، محمد نادرشاه، به سلطنت رسید. بااینحال، در سالهای نخست فرمانروایی، اداره امور کشور عمدتاً در اختیار عموهای او، بهویژه محمد هاشمخان و سپس شاهمحمودخان، بود. از اوایل دهه ۱۹۵۰، نقش شخصی ظاهرشاه در ساختار سیاسی افغانستان بهتدریج افزایش یافت؛ همزمان با دورهای که دولت تلاش میکرد نهادهای اداری، آموزشی و اقتصادی کشور را توسعه دهد.
عنوان مجموعه به بناهای تاریخی افغانستان نیز اشاره دارد. این نکته از نظر تاریخ فرهنگی اهمیت دارد؛ زیرا بناهای تاریخی صرفاً آثار معماری نیستند، بلکه یادگار دورههای گوناگون سیاسی، مذهبی و هنری سرزمینی به شمار میروند که در مسیر جادههای مهم ارتباطی میان آسیای مرکزی، شبهقاره هند و فلات ایران قرار داشته است. افغانستان میراثی معماری متأثر از سنتهای گوناگون دارد؛ از آثار برجایمانده از تمدنهای باستانی گرفته تا بناهای دوره اسلامی. قرارگرفتن تصویر پادشاه در کنار موضوع میراث تاریخی در یک مجموعه تمبر، نشاندهنده تلاش برای معرفی همزمان هویت سیاسی و پیشینه فرهنگی کشور است.
چاپ این تمبر را شرکت بریتانیایی واترلو و پسران (Waterlow & Sons Ltd) بر عهده داشت. این مؤسسه از چاپخانههای باسابقه اروپا در زمینه تولید تمبر، اسکناس و اوراق بهادار بود و برای دولتها و مؤسسات مختلف در نقاط گوناگون جهان سفارشهای چاپی انجام میداد. استفاده از توان فنی چاپخانههای خارجی برای تولید تمبر در آن دوره امری رایج بود؛ زیرا چاپ تمبر به تجهیزات تخصصی و مهارتهایی نیاز داشت که همه کشورها در اختیار نداشتند.
روش تولید این اثر چاپ گود (Recess Printing) است. در این تکنیک، خطوط و بخشهای تصویری روی صفحه چاپ بهصورت فرورفته حک میشوند و مرکب درون همین شیارها قرار میگیرد. سپس کاغذ با فشار روی صفحه نشانده میشود تا مرکب از قسمتهای حکشده به سطح آن منتقل شود. این شیوه امکان چاپ خطوط ظریف و جزئیات دقیق را فراهم میکند و در تولید تمبرهای دارای تصویر چهره و طرحهای پیچیده کاربرد داشته است.
تمبر با رنگ آبی و در ابعاد ۱۹ × ۲۶ میلیمتر چاپ شده است. دندانهبندی آن از نوع شانهای با درجه ½۱۳ است؛ روشی که سوراخهای منظم را در امتداد لبههای تمبر ایجاد میکند تا جداسازی آن از ورق آسان باشد. ارزش اسمی دو افغانی نیز این اثر را در میان تمبرهای با ارزش بالاتر مجموعه قرار میدهد.
این تمبر برای علاقهمندان به تاریخ افغانستان، دوران سلطنت محمد ظاهرشاه و مجموعههای تمبر کشورهای آسیایی در میانه قرن بیستم اهمیت دارد. همچنین نام چاپخانه واترلو و پسران، آن را به نمونهای از همکاری صنعت چاپ امنیتی اروپا با نظام پستی افغانستان تبدیل میکند.
شما میتوانید این تمبر را در سبد خرید به آلبوم مجموعه تمبر خود اضافه کنید.