تمبر
-
وضعیتمُهر خورده / باطله
-
نوع تمبرمناسبتی و یادبودی
-
کشور
در مجموعهٔ کریسمس بریتانیا در سال ۱۹۹۲، یکی از تمبرها به تصویری از فرشتهٔ جبرئیل اختصاص یافت که از شیشهنگارهای در کلیسای سنت جیمز (St James’s Church) در پانگبورن (Pangbourne)، واقع در شهرستان برکشایر انگلستان، برگرفته شده است. این مجموعه بهجای آنکه تنها از نمادهای رایج کریسمس، مانند درخت، ستاره یا صحنهٔ تولد عیسی استفاده کند، به سراغ آثار هنری مذهبی موجود در کلیساهای بریتانیا رفت. به این ترتیب، پنجرههای شیشهای رنگین که بخشی از میراث معماری و هنر دینی این کشورند، به موضوع تمبرهایی تبدیل شدند که در مقیاسی کوچک، تاریخ هنر مسیحی را بازتاب میدهند.
جزئیات تصویر تمبر در فهم موضوع آن اهمیت ویژهای دارد. تصویر، نمایی نزدیک از فرشتهٔ جبرئیل را نشان میدهد که شاخهای از سوسنهای سفید در دست دارد. این گلها در هنر مسیحی با پاکی و پاکدامنی پیوند دارند و در بسیاری از بازنماییهای مربوط به مریم مقدس و بشارت دیده میشوند. حضور سوسن در کنار فرشته، بنابراین، صرفاً یک آرایهٔ گیاهی نیست؛ بلکه میتواند معنای دینی تصویر را تقویت کند و مخاطب را به سنت تصویری بشارت در مسیحیت پیوند دهد. در بخش بالایی سمت چپ تمبر نیز نمایهای کوچک و طلایی از ملکه الیزابت دوم دیده میشود؛ عنصری که در طراحی تمبرهای بریتانیا، هویت پستی و سلطنتی آنها را مشخص میکند.
جبرئیل در سنت مسیحی از فرشتگان مهمی است که مأموریت انتقال پیام الهی را بر عهده دارند. یکی از مشهورترین روایتهای مرتبط با او، بشارت به مریم است؛ روایتی که در انجیل لوقا آمده و در آن جبرئیل به مریم خبر میدهد که عیسی را به دنیا خواهد آورد. در هنر اروپایی، این صحنه اغلب با حضور مریم، فرشته و گاه سوسن سفید به تصویر کشیده میشود. بااینحال، باید میان موضوع عمومی تمبر و صحنهٔ مشخص بشارت تفاوت گذاشت: عنوان این تمبر «فرشتهٔ جبرئیل» است و تصویر آن به شیشهنگارهٔ کلیسای سنت جیمز مربوط میشود.
شیشهنگاری رنگین یا ویترای از شیوههای شاخص تزئین بناهای مذهبی اروپا است. در این هنر، قطعات شیشهٔ رنگی در کنار یکدیگر قرار میگیرند و معمولاً با نوارهای سربی به هم متصل میشوند تا نقشها و پیکرهها شکل بگیرند. نور طبیعی از میان این قطعات عبور میکند و رنگ و جلوهٔ تصویر را در فضای داخلی کلیسا تغییر میدهد. این ویژگی، شیشهنگاره را از نقاشی روی دیوار یا بوم متمایز میکند: تصویر نهتنها بر سطحی رنگآمیزیشده قرار دارد، بلکه با نور محیط نیز پیوند میخورد. در بناهای مذهبی، چنین پنجرههایی میتوانستند روایتهای کتاب مقدس و شخصیتهای مقدس را در معرض دید نمازگزاران قرار دهند و به زبان بصری فضای عبادی تبدیل شوند.
انتخاب شیشهنگارهٔ سنت جیمز برای تمبر کریسمس، در کنار چهار تصویر دیگر این مجموعه، نشان میدهد که ادارهٔ پست بریتانیا در سال ۱۹۹۲ بر تنوع موضوعات تصویری مرتبط با هنر مسیحی تأکید داشت. تمبرهای مجموعه، افزون بر فرشتهٔ جبرئیل، مریم و کودک عیسی، پادشاهی با طلا، چوپانان و پادشاهانی را نمایش میدادند که کندر و مُر به همراه دارند. این مضامین به بخشهای گوناگونی از سنت تصویری میلاد مسیح و روایتهای پیرامون آن اشاره میکنند.
این تمبر در ۱۰ نوامبر ۱۹۹۲ با ارزش اسمی ۱۸ پنس منتشر شد و چاپ آن را شرکت هریسون اند سانز با روش گراور رنگی انجام داد. تیراژ آن به بیش از ۳۳۸ میلیون قطعه با ابعاد 41 × 30 میلی متر رسید. ارزش این اثر در پیوند سه موضوع نهفته است: فرشتهشناسی مسیحی، هنر شیشهنگاری و سنت تمبرهای کریسمس بریتانیا. تصویر جبرئیل و سوسن سفید، در قالبی کوچک، بخشی از زبان نمادین هنر مذهبی اروپا را به مخاطبانی فراتر از فضای کلیسا معرفی میکند.
شما میتوانید همین تمبر را در سبد خرید خود به آلبوم مجموعه تمبر خود اضافه کنید.