سال ۱۹۷۲ در تقویم فرهنگی جهان با عنوان سال بین‌المللی کتاب شناخته می‌شود؛ ابتکاری جهانی که با هدف ترویج کتاب‌خوانی، گسترش دسترسی به منابع مکتوب و توجه به نقش کتاب در آموزش و تبادل اندیشه میان ملت‌ها شکل گرفت. این مناسبت فرصتی بود تا کشورها علاوه بر معرفی آثار ادبی و علمی خود، به میراث مکتوب گذشتگان نیز توجه کنند. ترکیه نیز با انتشار این تمبر یادبودی، یکی از ارزشمندترین آثار زبان‌شناسی و جغرافیای تاریخی خود را در کنار نماد این رویداد جهانی قرار داد.

یکی از ویژگی‌های برجسته این تمبر، تصویری است که در بخش سمت چپ آن دیده می‌شود: نقشه‌ای دایره‌ای با نوشته‌های عربی و نشانه‌های رنگی که از کتاب دیوان لغات‌الترک اثر محمود کاشغری اقتباس شده است. این اثر در حدود سال ۱۰۷۲ میلادی تألیف شد و از مهم‌ترین منابع شناخت زبان‌ها، گویش‌ها، قبایل و فرهنگ مردمان ترک در قرن یازدهم میلادی به شمار می‌رود. محمود کاشغری در این کتاب، افزون بر گردآوری واژگان و توضیحات زبانی، اطلاعاتی درباره پراکندگی جغرافیایی اقوام و سرزمین‌های مختلف نیز ارائه کرده است.

نقشه دایره‌ای کتاب، از نظر تاریخ نقشه‌نگاری اهمیت ویژه‌ای دارد. در آن، شهرها، رودخانه‌ها، کوهستان‌ها، دریاها و مناطق سکونت اقوام مختلف به تصویر کشیده شده‌اند و شهر بالاساغون در جایگاه مرکزی نقشه قرار دارد. استفاده از رنگ‌های متفاوت برای نمایش عوارض جغرافیایی نیز از ویژگی‌های قابل توجه این اثر است. این نقشه امروزه یکی از اسناد ارزشمند برای مطالعه جغرافیای تاریخی جهان ترک و شناخت برداشت جغرافیایی مردمان آن عصر محسوب می‌شود.

نوشته لاتین پایین تمبر، عبارت «DİVANÜ LÜGAT-İT-TÜRK 1072-1972» را نشان می‌دهد. این تاریخ‌گذاری به فاصله ۹۰۰ ساله میان آغاز تألیف کتاب و سال انتشار تمبر اشاره دارد. در سمت راست نیز نشان سال بین‌المللی کتاب قرار گرفته که دو پیکره انسانی را در دو سوی یک کتاب باز نمایش می‌دهد. ترکیب این دو عنصر، ارتباط میان میراث علمی و ادبی گذشته و اهمیت جهانی کتاب در دوران معاصر را به تصویر می‌کشد.

این تمبر در ۳ ژانویه ۱۹۷۲ با ارزش اسمی ۱۰۰ قروش ترکیه منتشر شد. چاپ رنگارنگ آن با روش لیتوگرافی افست در چاپخانه مؤسسه تاریخ ترک انجام گرفت و تیراژ آن به ۴۰۰ هزار قطعه رسید. برای علاقه‌مندان به تمبرهای موضوعی کتاب و ادبیات، تاریخ زبان‌شناسی، نقشه‌های تاریخی و میراث تمدن‌ها، این نمونه از آن جهت اهمیت دارد که یک اثر مکتوب قرن یازدهم را به مناسبت یک رویداد فرهنگی بین‌المللی معرفی می‌کند.

شما می‌توانید همین تمبر را در سبد خرید خود به آلبوم مجموعه تمبر خود اضافه کنید.