تمبر یادبود «سال جهانی پناهندگان» ترکیه در ۷ آوریل ۱۹۶۰ منتشر شد و به یکی از مسائل مهم انسانی و سیاسی دوران پس از جنگ جهانی دوم اختصاص داشت. این تمبر بخشی از مجموعه‌ای بود که در چارچوب توجه بین‌المللی به وضعیت میلیون‌ها انسان آواره و پناهنده انتشار یافت. مسئله پناهندگی در دهه‌های پس از جنگ، تنها به جابه‌جایی جمعیت‌ها محدود نمی‌شد؛ بلکه با موضوعاتی چون امنیت انسانی، بازسازی جوامع آسیب‌دیده، حقوق بین‌الملل و مسئولیت دولت‌ها در قبال افرادی که سرزمین خود را ترک کرده بودند، ارتباط مستقیم داشت.

سال جهانی پناهندگان (World Refugee Year) ابتکاری بین‌المللی بود که با حمایت سازمان ملل متحد و مشارکت دولت‌ها و نهادهای امدادرسان در فاصله ژوئن ۱۹۵۹ تا ژوئن ۱۹۶۰ برگزار شد. هدف اصلی این برنامه، جلب توجه افکار عمومی به وضعیت پناهندگان و فراهم‌کردن منابع مالی برای بهبود شرایط زندگی آنان بود. بخش مهمی از تلاش‌ها به پناهندگانی اختصاص داشت که پس از جنگ جهانی دوم در اردوگاه‌های اروپا زندگی می‌کردند و هنوز امکان بازگشت به سرزمین خود یا اسکان پایدار در کشور دیگری را نیافته بودند. این ابتکار همچنین به وضعیت آوارگان و پناهندگان خارج از اروپا توجه داشت و می‌کوشید مسئله پناهندگی را به‌عنوان موضوعی جهانی مطرح کند.

پناهندگی پس از جنگ جهانی دوم به یکی از مسائل اساسی نظام بین‌المللی تبدیل شده بود. میلیون‌ها نفر در نتیجه جنگ، تغییر مرزها، فروپاشی ساختارهای سیاسی و درگیری‌های منطقه‌ای خانه و سرزمین خود را از دست داده بودند. تصویب کنوانسیون مربوط به وضعیت پناهندگان در سال ۱۹۵۱، گامی مهم در جهت تعریف حقوق و حمایت‌های قانونی از این افراد بود. بااین‌حال، وجود چارچوب حقوقی به‌تنهایی برای حل بحران کافی نبود؛ بسیاری از پناهندگان همچنان در شرایط دشوار اردوگاهی به سر می‌بردند و به امکانات اولیه زندگی، اشتغال و اسکان دائمی دسترسی نداشتند. سال جهانی پناهندگان با هدف جلب مشارکت گسترده‌تر کشورها و تأمین کمک‌های عملی برای این جمعیت‌ها شکل گرفت.

ترکیه نیز با انتشار این تمبر به کارزار بین‌المللی سال جهانی پناهندگان پیوست. موقعیت جغرافیایی این کشور در محل پیوند اروپا و آسیا و هم‌جواری با مناطق متعدد بحران‌زده، در تاریخ معاصر آن اهمیت ویژه‌ای به مسئله مهاجرت و پناهندگی بخشیده است. ترکیه در سده بیستم با موج‌های مختلف جابه‌جایی جمعیت روبه‌رو بود و موضوع پناهندگان در مناسبات انسانی و سیاسی آن جایگاهی قابل‌توجه داشت. انتشار تمبر یادبود سال جهانی پناهندگان در چنین بستری، نشانه‌ای از مشارکت نمادین ترکیه در طرحی بین‌المللی برای جلب توجه به وضعیت آوارگان و پناهجویان بود.

این تمبر در ابعاد ۳۶ × ۲۶ میلی‌متر و با دو رنگ سیاه و سبزآبی طراحی و چاپ شد. چاپ آن را چاپخانه آپا افست در استانبول (APA Ofset Basımevi, Istanbul) با روش لیتوگرافی افست انجام داد. ارزش اسمی آن ۹۰ قروش ترکیه بود و با تیراژ ۶۰۰ هزار نسخه انتشار یافت. دندانه‌بندی خطی line10¾ نیز از مشخصات فنی این اثر است. اعتبار پستی تمبر تا ۳۱ دسامبر ۱۹۶۱ ادامه داشت.

اهمیت تاریخی این تمبر در پیوند آن با یکی از نخستین کارزارهای گسترده بین‌المللی برای جلب توجه عمومی به مسئله پناهندگان نهفته است. تمبرهای یادبود در آن دوره افزون بر کارکرد پستی، وسیله‌ای برای انتقال پیام‌های انسانی و معرفی مناسبت‌های جهانی بودند. تمبر سال جهانی پناهندگان ترکیه نیز با ثبت این رویداد در مجموعه انتشارات پستی کشور، بخشی از تاریخ بازتاب مسائل انسانی در هنر و فرهنگ تمبرشناسی را تشکیل می‌دهد. این اثر برای مجموعه‌داران تمبرهای ترکیه، تاریخ سازمان ملل متحد، مناسبت‌های بین‌المللی و موضوعات مرتبط با پناهندگان، نمونه‌ای تاریخی و معنادار به شمار می‌رود.

شما می‌توانید این تمبر را در سبد خرید به آلبوم مجموعه تمبر خود اضافه کنید.