تمبر یادبود «بنای آزادی بوداپست» (Liberation Monument, Budapest) که در ۹ نوامبر ۱۹۵۹ در اتحاد جماهیر شوروی منتشر شد، به یادبود جنگ جهانی دوم و نقش ارتش سرخ در پایان سلطه آلمان نازی بر مجارستان ارتباط دارد. موضوع این تمبر، بنای یادبود آزادی در بوداپست است؛ بنایی که بر فراز تپه گلرت (Gellért Hill) قرار دارد و به یکی از نشانه‌های شناخته‌شده چشم‌انداز پایتخت مجارستان تبدیل شده است. انتشار این تمبر در دوره‌ای انجام گرفت که یادآوری پیروزی شوروی در جنگ جهانی دوم و بازنمایی نقش آن در آزادسازی کشورهای اروپای شرقی، جایگاه برجسته‌ای در فرهنگ رسمی اتحاد شوروی داشت.

نیروهای شوروی در جریان پیشروی خود در اروپای مرکزی، در اواخر سال ۱۹۴۴ به بوداپست رسیدند. نبرد بوداپست یکی از درگیری‌های سنگین واپسین سال جنگ جهانی دوم بود و پس از محاصره‌ای طولانی، نیروهای آلمانی و متحدان مجارستانی آنان در فوریه ۱۹۴۵ شکست خوردند. بنای یادبود آزادی در سال ۱۹۴۷ برپا شد و در ابتدا برای بزرگداشت سربازان شوروی کشته‌شده در آزادسازی بوداپست اختصاص داشت. مجسمه مرکزی آن زنی را نشان می‌دهد که شاخه‌ای از درخت خرما را در دست دارد؛ تصویری نمادین از پیروزی و آزادی. این بنا در گذر زمان، با تغییرات سیاسی مجارستان، معانی عمومی و تفسیرهای تاریخی متفاوتی پیدا کرد.

تمبر شوروی با طراحی واسیلی زاویالوف، بنای یادبود را به موضوعی تصویری برای بزرگداشت یک رویداد تاریخی بدل می‌کند. انتخاب این اثر معماری به‌جای نمایش مستقیم صحنه نبرد، بر ماندگاری یادبودها در حافظه عمومی تأکید دارد. در چنین تمبرهایی، ساختمان‌ها و مجسمه‌های یادبود صرفاً عناصر شهری نیستند؛ آن‌ها روایت رسمی یک کشور از جنگ، پیروزی و مناسبات سیاسی پس از آن را نیز بازتاب می‌دهند. از این منظر، تمبر حاضر هم سندی از فرهنگ یادبود شوروی در اواخر دهه ۱۹۵۰ است و هم نمونه‌ای از پیوند میان معماری یادمانی و سیاست حافظه تاریخی.

از نظر فنی، این تمبر در ابعاد 26 × 37 میلی‌متر، با رنگ‌های گوناگون و روش لیتوگرافی افست چاپ شده است. دندانه ۱۲¼ در ۱۲، کاغذ معمولی و نبود فیلیگران از مشخصات ثبت‌شده آن هستند. تیراژ یک‌میلیون‌وپانصد هزار قطعه و انتشار در ورق‌های ۲۵‌تایی، جایگاه آن را در میان انتشارهای یادبودی شوروی مشخص می‌کند. برای مجموعه‌داران، این تمبر افزون بر ارزش تاریخی موضوعش، نمونه‌ای از بازنمایی آثار یادمانی اروپای شرقی در تمبرهای شوروی است. 

شما می‌توانید همین تمبر را در سبد خرید خود به آلبوم مجموعه تمبر خود اضافه کنید.