تمبر ۵+۱۰ کوپک اتحاد جماهیر شوروی که در ۱ ژوئن ۱۹۹۱ میلادی منتشر شد، یکی از تمبرهای خاص دوران پایانی شوروی است که هنر، موضوعات علمی و فعالیت‌های خیریه را در یک اثر پستی گرد هم آورده است. این تمبر نیمه‌پستی بخشی از مجموعه مرتبط با صندوق کودکان شوروی به نام ولادیمیر ایلیچ لنین بود و علاوه بر ارزش مصرف پستی، مبلغی اضافی برای حمایت از فعالیت‌های این سازمان اختصاص می‌داد.

این تمبر در آخرین سال‌های حیات اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی و در دوران رهبری میخائیل گورباچف (Mikhail Gorbachev) منتشر شد؛ دوره‌ای که با اصلاحات سیاسی و اقتصادی «پروسترویکا» و «گلاسنوست» همراه بود. در این سال‌ها، تمبرهای شوروی علاوه بر موضوعات سنتی سیاسی، بیشتر به موضوعات فرهنگی، هنری، اجتماعی و بشردوستانه نیز می‌پرداختند.

موضوع اصلی این تمبر، نقاشی «جهان هستی» (The Universe) اثر ویتالی لوکیانتس (Vitaly Lukyanets) است که در سال ۱۹۷۳ خلق شده بود. این اثر هنری با الهام از مفهوم کیهان، گستره جهان، رمز و رازهای هستی و جایگاه انسان در برابر عظمت کیهان طراحی شده است. انتخاب چنین اثری برای یک تمبر خیریه، نشان‌دهنده تلاش طراحان شوروی برای ترکیب هنر معاصر با پیام‌های اجتماعی بود.

در این تمبر، عناصر هنری و نمادین در قالب تصویری چندرنگ ارائه شده‌اند. استفاده از رنگ‌های متنوع، فضای خیال‌انگیز و مفهومی اثر را تقویت کرده و آن را از بسیاری از تمبرهای رسمی و سیاسی شوروی متمایز ساخته است. این تمبر برای علاقه‌مندان به موضوعات هنر، نقاشی، کیهان‌شناسی، فضانوردی و تمبرهای خیریه جذابیت ویژه‌ای دارد.

از نظر فنی، این تمبر دارای ابعاد ۴۱ × ۳۰ میلی‌متر بوده و با روش چاپ افست (Offset Lithography) روی کاغذ روکش‌دار تولید شده است. طراحی نهایی توسط یوری آرتسیمینف (Yuri Artsimenev) انجام شد و کیفیت چاپ افست امکان نمایش دقیق رنگ‌ها و جزئیات نقاشی اصلی را فراهم کرده است. تمبر فاقد واترمارک بوده و دارای دندانه شانه‌ای ۱۲¼ × ۱۲ است.

ارزش اسمی این اثر ۵+۱۰ کوپک شوروی است. در سیستم تمبرهای نیمه‌پستی، عدد نخست نشان‌دهنده ارزش پستی واقعی تمبر و عدد دوم مبلغ اضافی جمع‌آوری‌شده برای هدف خیریه است. بنابراین در این نمونه، ۱۰ کوپک برای هزینه پستی و ۵ کوپک برای صندوق کودکان شوروی اختصاص داشت.

این تمبر با تیراژ ۲٬۲۰۰٬۰۰۰ قطعه منتشر شد و در شیت‌های ۳۶ عددی (۶×۶) عرضه گردید. تیراژ نسبتاً محدودتر آن نسبت به بسیاری از تمبرهای عادی شوروی و همچنین ارتباط آن با آخرین سال‌های اتحاد شوروی، اهمیت تاریخی آن را برای مجموعه‌داران افزایش داده است.

تمبر «جهان هستی» نمونه‌ای از تغییر رویکرد تمبرهای شوروی در سال‌های پایانی این حکومت است؛ اثری که به جای تمرکز صرف بر رهبران سیاسی یا دستاوردهای دولتی، به هنر، تخیل انسانی و فعالیت‌های اجتماعی توجه دارد. همین ویژگی، آن را به قطعه‌ای جذاب برای مجموعه‌داران تمبرهای شوروی، تمبرهای هنری و آثار مرتبط با تاریخ اجتماعی قرن بیستم تبدیل کرده است.

اگر به حوزه کلکسیون تمبر علاقه دارید، همین حالا این تمبر ارزشمند را به سبد خرید خود اضافه کنید.