تمبر
-
وضعیتمُهر نخورده / بی باطل
-
نوع تمبرمناسبتی و یادبودی
-
کشور
در نگاه اول، این تمبر با رنگ قهوهای شاید فقط تصویری از طبیعت آفریقا و چند نشان تاریخی به نظر برسد؛ اما پشت انتشار آن ماجرایی وجود دارد که پای یکی از قدیمیترین نهادهای مذهبی و نظامی اروپا را به سرزمین سومالی باز میکند. موضوع این تمبر، مبارزه با جذام است؛ بیماریای که در گذشته نهفقط سلامت جسمانی بیماران، بلکه جایگاه اجتماعی و زندگی خانوادگی آنان را نیز تحت تأثیر قرار میداد. امروزه این بیماری با نام علمی بیماری هانسن نیز شناخته میشود و برخلاف تصورهای قدیمی، بیماریای قابل درمان است.
ماجرای تمبر به توافقنامهای بازمیگردد که در ۱۱ نوامبر ۱۹۵۳ میان اداره ایتالیایی سومالی (AFIS) و فرمانروایی نظامی مستقل مالت (Sovereign Military Order of Malta) منعقد شد؛ نهادی که بیشتر با نام فرقه شوالیههای مالت شناخته میشود. دولت ایتالیا از این سازمان دعوت کرده بود تا برای رسیدگی به وضعیت بیماران مبتلا به جذام در سومالی وارد عمل شود. پس از بررسی شرایط منطقه، توافقی شکل گرفت که بر اساس آن مسئولیت مراقبت و درمان بیماران به این نهاد سپرده میشد.
نقطه اصلی این مأموریت، مرکز نگهداری و درمان بیماران در جزیره آلِساندرا در رود جوبا، نزدیک منطقه جِلیب بود. گزارش رسمی شورای قیمومت سازمان ملل متحد در سال ۱۹۵۴ نشان میدهد که شرایط مرکز از نظر مراقبت درمانی و بهویژه وضعیت روحی و اجتماعی بیماران با کاستیهایی روبهرو بود. بر اساس مفاد توافقنامه، شوالیههای مالت متعهد شدند امکانات درمانی و مراقبتی مرکز را برای حداکثر ۱۸۰ بیمار سازماندهی کنند و در پژوهشهای مربوط به جذام نیز همکاری داشته باشند. اداره سومالی هم قرار بود ماهانه ۵۰۰۰ سومالو برای تأمین بخشی از هزینهها اختصاص دهد.
تمبر ۶۰ سنتسیمو بخشی از مجموعهای چهارارزشی بود که در اول ژوئن ۱۹۵۴ منتشر شد. دو ارزش ۲۵ و ۶۰ سنتسیمو برای پست عادی در نظر گرفته شده بودند و تصویر آنها چشماندازی از پوشش گیاهی و بوتهزارهای سومالی را نشان میداد. دو ارزش دیگر، مخصوص پست هوایی، به منظره جزیره آلِساندرا از سمت چپ رود جوبا اختصاص داشتند. بنابراین تصویر طبیعت در این مجموعه صرفاً یک انتخاب تزئینی نبود؛ ارتباط مستقیمی با محل اجرای مأموریت درمانی داشت.
در طراحی این مجموعه، نشانهای سومالی و فرمانروایی نظامی مالت نیز جایگاه مهمی دارند. کنار هم قرار گرفتن نمادهای یک سرزمین آفریقایی و یک نهاد اروپایی، بهخوبی ماهیت توافق سال ۱۹۵۳ را بازتاب میدهد. رنگهای قهوهای و سپیا نیز با فضای طبیعی و گیاهی منطقه هماهنگی دارند. این تمبر با روش فتوگراور چاپ شد و در اندازه 24x32 mm و با دندانهبندی comb11¾ به گردش پستی درآمد.
تمبر مذکور، در دورهای منتشر شد که سومالی هنوز به استقلال نرسیده بود. پس از پایان اداره نظامی بریتانیا، در سال ۱۹۵۰ اداره این سرزمین به ایتالیا سپرده شد؛ اما این بار نه بهعنوان مستعمره پیشین، بلکه در قالب سرزمین تحت قیمومت سازمان ملل متحد. اداره ایتالیایی سومالی یا AFIS مسئول اداره امور سرزمین بود و این وضعیت تا استقلال سومالی در سال ۱۹۶۰ ادامه یافت.
نکته جالب دیگر به واحد پول تمبر مربوط میشود. ارزش اسمی آن ۶۰ سنتسیمو است؛ واحدی که در دوره اداره ایتالیا در سومالی رواج داشت و هر سومالو به ۱۰۰ سنتسیمو تقسیم میشد. بنابراین نباید این مبلغ را با سنتزیمو لیره ایتالیا اشتباه گرفت.
این تمبر برای مجموعهدارانی که به تاریخ پزشکی، فعالیتهای بشردوستانه، تاریخ سومالی و تمبرهای مرتبط با فرمانروایی نظامی مالت علاقه دارند، ارزش موضوعی ویژهای دارد. اهمیت آن فقط به تصویر یا رنگآمیزی محدود نیست؛ این قطعه یادآور توافقی تاریخی است که در آن یک نهاد بینالمللیِ مذهبی ـ نظامی مسئولیت مراقبت از گروهی از بیماران را در سرزمینی تحت قیمومت سازمان ملل پذیرفت. همچنین قرار گرفتن این تمبر در مجموعهای چهارارزشی با دو تصویر متفاوت از بوتهزارهای سومالی و جزیره آلِساندرا، آن را به سندی تصویری از یک برنامه درمانی مشخص در دهه ۱۹۵۰ تبدیل میکند.
شما میتوانید این تمبر را در سبد خرید به آلبوم مجموعه تمبر خود اضافه کنید.