تمبر
-
وضعیتمُهر خورده / باطله
-
نوع تمبرمناسبتی و یادبودی
-
کشور
تمبر راکون گوادلوپ که در ۲۳ ژوئن ۱۹۷۳ منتشر شد، یکی از نمونههای مجموعه تمبرهای فرانسوی با موضوع حفاظت از طبیعت است؛ مجموعهای که توجه را از چهرههای سیاسی، بناهای تاریخی و رویدادهای ملی به سوی جهان حیوانات حیات وحش و اهمیت شناخت محیط زیست معطوف میکند. انتخاب این پستاندار برای یک تمبر یادبودی، بهویژه از آن جهت جالب توجه است که نام و پیشینه جانور با یکی از جزایر منطقه کارائیب، یعنی گوادلوپ، پیوند خورده است. این تمبر علاوه بر ارزش پستی و کلکسیونی، تصویری از توجه نظام پستی فرانسه در دهه ۱۹۷۰ به موضوعات طبیعی و جانوری ارائه میدهد.
راکون که در فارسی گاه با نام راکون و گاه با عنوان «خرسک» شناخته میشود، پستانداری از خانواده پروکیونیده (Procyonidae) و راسته گوشتخواران است. این جانور بهخاطر چهره مشخص خود، بهویژه نوار تیره اطراف چشمها که حالتی شبیه نقاب دارد، بهسادگی قابل تشخیص است. دم حلقهحلقه، پنجههای چابک و توانایی بالای بالا رفتن از درختان نیز از ویژگیهای شناختهشده آن به شمار میروند. راکون جانوری همهچیزخوار است و میتواند از مواد غذایی متنوعی استفاده کند؛ از میوهها و دانهها گرفته تا حشرات و جانوران کوچک. همین سازگاری غذایی و توانایی زندگی در زیستگاههای گوناگون، به بقای آن در محیطهای متفاوت کمک کرده است.
در نام علمی روی این تمبر، عبارت Procyon lotor minor دیده میشود. این نامگذاری اهمیت تاریخی دارد؛ زیرا راکون گوادلوپ در گذشته بهعنوان زیرگونهای مستقل و مرتبط با این جزیره شناخته میشد. با این حال، پژوهشهای جانورشناختی جدیدتر این طبقهبندی را مورد بازنگری قرار دادهاند. بر پایه بررسیهای جدید، جمعیت راکونهای گوادلوپ تفاوتی در حد یک زیرگونه مستقل با راکون آمریکای شمالی ندارد و حضور آن در جزیره احتمالاً حاصل انتقال انسانی در قرن نوزدهم بوده است. بنابراین، نام علمی درجشده در معرفی این تمبر را باید در چارچوب دانش جانورشناسی زمان انتشار آن فهمید، نه لزوماً بهعنوان طبقهبندی پذیرفتهشده امروزی.
نکته جالبتر آن است که راکون در گوادلوپ صرفاً موضوعی برای نمایش تنوع جانوری نیست. حضور این جانور در محیط جزیرهای، بحث مهمی درباره رابطه میان گونههای غیربومی و تعادل بومشناختی به وجود میآورد. راکون به دلیل رژیم غذایی متنوع و قدرت سازگاری بالا، در برخی مناطق خارج از زیستگاه اصلی خود میتواند بر گونههای بومی و زنجیره غذایی اثر بگذارد. از این منظر، عنوان حفاظت از طبیعت در این تمبر را میتوان فرصتی برای طرح مسئلهای گستردهتر دانست: حفاظت از محیطزیست تنها به معنای حمایت از هر جانوری نیست که در یک منطقه حضور دارد؛ بلکه شناخت منشأ گونهها، نقش آنها در زیستبوم و پیامدهای حضورشان نیز اهمیت دارد.
طراحی و حکاکی تمبر را روبر کامی (Robert Cami) بر عهده داشته است. این اثر با ابعاد ۴۰ × ۲۶ میلیمتر، رنگآمیزی چندرنگ و چاپ گود تولید شده و ارزش اسمی آن ۰٫۴۰ فرانک فرانسه بوده است. استفاده از چاپ گود در کنار دندانهبندی comb13 و تیراژ ۲۱٬۹۰۰٬۰۰۰ نسخه، از ویژگیهای فنی قابل توجه این انتشار به شمار میرود. تمبر در ۲۳ ژوئن ۱۹۷۳ در باستر (Basse-Terre)، مرکز گوادلوپ، نخستینبار عرضه شد و دو روز بعد، در ۲۵ ژوئن، فروش عمومی آن آغاز شد.
برای مجموعهداران تمبرهای جانوری، این قطعه نمونهای جالب از پیوند تمبرشناسی، تاریخ طبیعی و حفاظت از محیط زیست است. اهمیت آن فقط به تصویر یک پستاندار محدود نمیشود؛ بلکه نام علمی تاریخی، ارتباط موضوع با گوادلوپ و بازتاب نگاه زیستمحیطی فرانسه در دهه ۱۹۷۰، به آن جایگاهی فراتر از یک تمبر معمولی میبخشد.
اگر به گردآوری تمبرهای حیاتوحش و مجموعههای موضوعی طبیعت علاقه دارید، این تمبر میتواند انتخابی ارزشمند برای آلبوم شما باشد.