در پهنه‌های یخ‌زدهٔ شمالگان، جایی که سرمای شدید و تغییرات پیوستهٔ یخ دریا شرایط زندگی را دشوار می‌کند، جانوری زندگی می‌کند که بقای آن به سازگاری شگفت‌انگیز با محیط وابسته است: خرس قطبی با نام علمی Ursus maritimus. این پستاندار بزرگ، یکی از شاخص‌ترین گونه‌های حیات وحش جهان به شمار می‌رود و زندگی‌اش چنان با دریا و یخ‌های شناور پیوند خورده است که نام علمی آن نیز به معنای «خرس دریایی» است.

خرس قطبی برخلاف بسیاری از خویشاوندان خود، بیش از آنکه جانوری وابسته به جنگل یا خشکی باشد، شکارچی محیط‌های دریایی و یخی است. بخش عمده‌ای از زیستگاه آن در نواحی شمالی کانادا، آلاسکا، گرینلند، نروژ و روسیه قرار دارد. یخ دریا برای این جانور صرفاً بستری برای حرکت نیست؛ سکویی حیاتی برای شکار، استراحت و جابه‌جایی محسوب می‌شود. خرس قطبی عمدتاً از فک‌ها تغذیه می‌کند و حس بویایی بسیار نیرومندش به او امکان می‌دهد شکار را حتی در شرایطی که زیر برف یا در نزدیکی شکاف‌های یخی پنهان شده است، تشخیص دهد.

پوشش بدن این جانور نیز از سازگاری‌های مهم آن با اقلیم شمالگان حکایت دارد. خز متراکم و لایهٔ ضخیم چربی زیر پوست، در برابر سرمای شدید عایق ایجاد می‌کند. برخلاف تصور رایج، موهای خرس قطبی در اصل فاقد رنگ‌دانه‌اند و ظاهر سفید یا کرم‌رنگ آن‌ها حاصل پراکندگی نور است. پوست این حیوان نیز تیره است و به جذب گرمای خورشید کمک می‌کند.

تمبر 1 زلوتی لهستان با تصویر خرس قطبی در ۱۰ نوامبر ۱۹۷۸، در چارچوب مجموعه‌ای با موضوع باغ‌ وحش ورشو منتشر شد. انتخاب این جانور برای یک مجموعهٔ جانورشناختی، توجه را از محیط شهری و جانوران آشناتر به سوی گونه‌ای جلب می‌کند که زیستگاه طبیعی‌اش هزاران کیلومتر با لهستان فاصله دارد. این انتخاب همچنین نشان‌دهندهٔ ظرفیت باغ‌وحش‌ها و مجموعه‌های آموزشی در معرفی تنوع زیستی جهان است؛ زیرا آشنایی عمومی با جانوران مناطق دوردست، بخشی از شناخت گسترده‌تر طبیعت و اهمیت حفاظت از گونه‌هاست.

طراحی این تمبر را یانوش توپیك (Janusz Towpik) بر عهده داشته است؛ هنرمندی که در تصویرگری جانوران و موضوعات طبیعی فعالیت داشت. چاپ چندرنگ به روش گراور غیرمستقیم، امکان نمایش جزئیات تصویری را در ابعاد نسبتاً کوچک تمبر فراهم کرده است. این اثر با ارزش اسمی یک زلوتی و تیراژ بیش از یازده میلیون نسخه، تا پایان سال ۱۹۹۴ اعتبار پستی داشت.

امروزه اهمیت خرس قطبی تنها به ظاهر باشکوه یا جایگاه آن در میان پستانداران بزرگ محدود نمی‌شود. این جانور به یکی از نمادهای آسیب‌پذیری زیست‌بوم شمالگان تبدیل شده است؛ زیرا کاهش یخ‌های دریایی بر امکان شکار و دسترسی آن به منابع غذایی اثر می‌گذارد. از این رو، تمبر یادبودی لهستان را می‌توان افزون بر یک اثر فیلاتلیک، تصویری از گونه‌ای دانست که سرنوشتش با سلامت یکی از حساس‌ترین زیست‌بوم‌های زمین گره خورده است.

شما می‌توانید همین تمبر را در سبد خرید خود به آلبوم مجموعه تمبر خود اضافه کنید.