تمبر
-
نوع تمبرمناسبتی و یادبودی
-
وضعیتمُهر خورده / باطله
-
کشور
گاهی یک تمبر کوچک، موضوعی را به تصویر میکشد که اهمیتش بسیار فراتر از ارزش اسمی و تاریخ انتشار آن است. تمبر روز سازمان جهانی بهداشت مصر در سال ۱۹۶۱ از همین نمونههاست؛ اثری با زمینه قهوهای مایل به قرمز که بهجای نمایش یک بنای تاریخی، چهرهای سیاسی یا تصویری متداول از پزشکی، سراغ تجربهای انسانی رفته است: خواندن با لمس کردن. در طرح این تمبر، دستهایی دیده میشوند که بر روی نشانههای برجسته خط بریل حرکت میکنند؛ سامانهای که امکان خواندن و نوشتن را برای افراد نابینا و کمبینا فراهم کرده است.
پشت این تصویر، داستان زندگی لویی بریل (Louis Braille) قرار دارد؛ مخترع فرانسویای که خود در کودکی بیناییاش را از دست داد. او در پانزدهسالگی، در سال ۱۸۲۴، شیوهای مبتنی بر نقطههای برجسته ابداع کرد که بعدها به نام خودش شناخته شد. اساس این روش، خانهای متشکل از شش نقطه است که در دو ستون و سه ردیف قرار میگیرند. ترکیبهای گوناگون این نقطهها میتوانند حروف، اعداد و نشانههای نوشتاری را بازنمایی کنند. اهمیت ابتکار بریل فقط در ساختن یک الفبای تازه نبود؛ او راهی فراهم کرد تا افراد نابینا بتوانند نوشته را مستقیماً با انگشتان خود بخوانند و حتی آن را بنویسند. به این ترتیب، خواندن دیگر به توانایی دیدن وابسته نماند.
سازمان جهانی بهداشت (WHO) در سال ۱۹۴۸ تأسیس شد و هفتم آوریل، همزمان با لازمالاجرا شدن اساسنامه این سازمان، بهعنوان روز جهانی بهداشت شناخته شد. مصر این تمبر را در ۶ آوریل ۱۹۶۱، یعنی یک روز پیش از این مناسبت، منتشر کرد. انتخاب خط بریل برای چنین تمبری یادآور نکتهای مهم است: سلامت عمومی تنها به درمان بیماریها محدود نمیشود؛ دسترسی به آموزش، اطلاعات و امکان مشارکت اجتماعی نیز بخشی از زندگی سالم و مستقل انسانهاست.
یک نکته تاریخی جالب نیز درباره این انتشار وجود دارد. موضوع رسمی روز جهانی بهداشت در سال ۱۹۶۱، «حوادث و پیشگیری از آنها» بود؛ بنابراین نباید تصویر بریل روی تمبر را با شعار رسمی آن سال یکی دانست. طرح تمبر، در عوض، توجه را به مسئله دسترسپذیری و جایگاه افراد نابینا در جامعه جلب میکند.
این تمبر در دورهای منتشر شد که نام رسمی کشور جمهوری متحد عربی بود؛ اتحادی سیاسی که از سال ۱۹۵۸ میان مصر و سوریه شکل گرفته بود. در تاریخ ۶ آوریل ۱۹۶۱، این اتحاد هنوز برقرار بود و جمال عبدالناصر ریاستجمهوری آن را بر عهده داشت. چند ماه بعد، در سپتامبر همان سال، سوریه از اتحاد خارج شد؛ بااینحال مصر تا سال ۱۹۷۱ همچنان نام جمهوری متحد عربی را حفظ کرد. وجود عبارت U.A.R. در نشان آب تمبر نیز همین زمینه تاریخی را به یاد میآورد. بنابراین این قطعه فقط یادگاری از یک مناسبت بینالمللی نیست؛ بلکه سندی کوچک از دورهای مشخص در تاریخ سیاسی مصر و تجربه وحدت عربی نیز به شمار میآید.
جذابیت این تمبر در کنار ارزش تاریخی آن، به موضوع کمتر متداولش در میان تمبرهای یادبودی بازمیگردد. خط بریل، دستهای در حال خواندن و نشان سازمان جهانی بهداشت، سه عنصر معنادار را در یک ترکیب تصویری گرد آوردهاند. از سوی دیگر، انتشار آن در دوره جمهوری متحد عربی و وجود نشان آب U.A.R. به آن بُعدی تاریخی و سیاسی میدهد. برای مجموعهدارانی که به تمبرهای مرتبط با تاریخ پزشکی، سازمانهای بینالمللی، خط و نظامهای نوشتاری و حقوق افراد دارای معلولیت علاقه دارند، این نمونه انتخابی قابل توجه است.
شما میتوانید این تمبر را در سبد خرید به آلبوم مجموعه تمبر خود اضافه کنید.