تمبر
-
وضعیتمُهر نخورده / بی باطل
-
نوع تمبرمناسبتی و یادبودی
-
کشور
این تمبر بخشی از یک انتشار دوقسمتی بود. نپال در همان روز دو ارزش اسمی ۲ و ۲۵ پیسه را با موضوع سال گردشگری جنوب آسیا منتشر کرد. تمبر ۲ پیسه، یعنی همین نمونه، نشان گرافیکی مشترک این مناسبت را به نمایش میگذارد؛ درحالیکه ارزش دیگر مجموعه، تصویری مرتبط با میراث فرهنگی و مذهبی نپال را ارائه میکند. به این ترتیب، انتشار یادشده هم پیام منطقهای رویداد را منتقل میکرد و هم فرصتی برای معرفی هویت گردشگری خود نپال بود.
مهمترین عنصر تصویری تمبر، نشانی گلمانند است که در بخش چپ و میانی آن قرار گرفته است. این نشان از چند گلبرگ کشیده و گرد تشکیل شده که مانند پرتوهای یک گل آفتابگردان، پیرامون مرکز تصویر گسترش یافتهاند. گلبرگها با خطوط نارنجی و رنگآمیزی زرد و نارنجی مشخص شدهاند و بهصورت یک نقش سادهشده و نمادین طراحی شدهاند؛ بنابراین با تصویر واقعگرایانه یا رئالیستی یک گل طبیعی روبهرو نیستیم، بلکه با یک نشان گرافیکی تبلیغاتی مواجهیم.
در مرکز این گل، عدد بزرگ ۷۵ با رنگ صورتی متمایل به سرخابی قرار گرفته است. عدد ۷ و ۵ به شکلی درهمتنیده و هماهنگ طراحی شدهاند و مهمترین بخش بصری نشان را تشکیل میدهند. این عدد مستقیماً به سال ۱۹۷۵ اشاره دارد و به مخاطب یادآوری میکند که تمبر برای یک مناسبت مشخص و محدود به همان سال منتشر شده است. قرار گرفتن عدد در قلب نشان گل، آن را به بخشی از خود نماد تبدیل کرده، نه صرفاً نوشتهای در کنار تصویر.
پسزمینه تمبر زرد روشن است؛ رنگی که فضای اصلی تصویر را پر میکند و با خطوط نارنجی گلبرگها هماهنگی دارد. در سمت راست، واژه NEPAL با حروف لاتین قرمز دیده میشود و نام کشور به خط دِواناگری نیز در قسمت بالایی درج شده است. در پایین و سمت راست، عبارت انگلیسی South Asia Tourism Year 1975 با حروف سیاه قرار دارد. نوشتههای مربوط به مناسبت و نام کشور، در کنار نشان گل و عدد ۷۵، سه بخش اصلی ترکیببندی را تشکیل میدهند. در نتیجه، حتی با وجود اندازه نسبتاً کوچک تمبر، پیام آن بهسرعت قابل تشخیص است: نپال در سال گردشگری جنوب آسیا مشارکت دارد و این رویداد را به مخاطبان داخلی و خارجی معرفی میکند.
ایده برگزاری سال گردشگری جنوب آسیا در بستر همکاریهای منطقهای حوزه گردشگری شکل گرفت. در اکتبر ۱۹۷۳، در نشست مجمع عمومی اتحادیه بینالمللی سازمانهای رسمی سفر و گردشگری (IUOTO) در کاراکاس، پیشنهاد برگزاری این رویداد از سوی کمیسیون منطقهای جنوب آسیا مطرح شد. هدف اصلی، تشویق کشورهای منطقه به همکاری در معرفی جاذبههای گردشگری، افزایش سفرهای بینالمللی و تقویت ارتباط میان ملتهای جنوب آسیا بود.
این برنامه صرفاً یک مناسبت تبلیغاتی نبود. کشورهای مشارکتکننده تلاش کردند با همکاری شرکتهای هواپیمایی، هتلها و آژانسهای مسافرتی، سفر به منطقه را آسانتر و جذابتر کنند. ارائه تخفیفهای گردشگری، معرفی جاذبههای تاریخی و طبیعی و تبلیغات مشترک در بازارهای خارجی، از جمله ابزارهایی بود که برای تحقق این هدف در نظر گرفته شد.
نپال نیز از این فرصت برای معرفی ظرفیتهای گردشگری خود استفاده کرد. این کشور با برخورداری از رشتهکوه هیمالیا، چشماندازهای طبیعی، معابد بودایی و هندو، شهرهای تاریخی و میراث معماری دره کاتماندو، مجموعهای متنوع از جاذبهها را در اختیار گردشگران قرار میداد. در گزارشهای رسمی گردشگری نپال از همان دوره نیز به اهمیت فزاینده این صنعت در اقتصاد کشور و نقش آن در کسب درآمد ارزی اشاره شده است.
طراحی این تمبر به کِی کارماچاریا سپرده شد؛ هنرمندی که در دهههای بعد به یکی از پرکارترین طراحان تمبر نپال تبدیل شد. استفاده از یک نشان ساده، رنگهای روشن و عددی بزرگ در مرکز تصویر، نشاندهنده رویکردی گرافیکی و تبلیغاتی است. در اینجا هدف، بازنمایی جزئیات یک منظره یا شخصیت تاریخی نیست؛ بلکه انتقال سریع یک پیام بینالمللی از طریق ترکیب رنگ و نماد است.
چاپ تمبر در پاکستان سکیوریتی پرینتینگ کورپوریشن انجام شد. استفاده از چاپ افست، امکان بازتولید رنگهای متنوع و خطوط مشخص نشان را فراهم کرد. این اثر با ارزش اسمی ۲ پیسه و تیراژ چهار میلیون نسخه منتشر شد و در کنار تمبر ۲۵ پیسه، مجموعه یادبودی نپال برای سال گردشگری جنوب آسیا را تشکیل داد. در زمان انتشار تمبر، نپال تحت فرمانروایی پادشاه بیرندرا بیر بیکرام شاه قرار داشت. بیرندرا در سال ۱۹۷۲ پس از درگذشت پدرش، ماهندرا، به سلطنت رسید و در ۲۴ فوریه ۱۹۷۵ مراسم تاجگذاری رسمی او برگزار شد. در تاریخ ۲۵ مه همان سال، ناگیندرا پراساد ریجال نخستوزیر کشور بود.
نظام سیاسی نپال در این دوره بر پایه نظام پانجایتی (Panchayat System) اداره میشد؛ ساختاری سیاسی که فعالیت احزاب سیاسی در آن ممنوع بود و قدرت اصلی در اختیار پادشاه قرار داشت. بنابراین، این تمبر در دوره پادشاهی مشروطه به معنای متعارف و نظام چندحزبی منتشر نشد، بلکه متعلق به پادشاهی نپال با ساختار سیاسی بدون احزاب و اقتدار گسترده سلطنت بود.
این تمبر برای مجموعهداران تمبرهای گردشگری جهان، نشانهای گرافیکی، سالهای بینالمللی و تاریخ پست نپال جذابیت دارد. ویژگی متمایز آن، استفاده از یک گل نمادین و عدد ۷۵ بهجای تصویر یک جاذبه گردشگری است. رنگ زرد زمینه، گلبرگهای نارنجی، عدد صورتی و نوشتههای قرمز و سیاه، ترکیبی ساده و بهیادماندنی ایجاد کردهاند.
از نظر فیلاتلیک نیز این تمبر بخشی از مجموعه دوقسمتی سال گردشگری جنوب آسیا در نپال است. وجود نمونه ۲۵ پیسه در کنار ارزش ۲ پیسه، امکان تشکیل یک مجموعه موضوعی کوچک و منسجم را فراهم میکند. نبود نشان آب، چاپ افست، دندانهبندی comb13 x 14 و تیراژ چهار میلیون نسخهای نیز از مشخصات فنی قابل توجه این انتشار هستند.
شما میتوانید این تمبر را در سبد خرید به آلبوم مجموعه تمبر خود اضافه کنید.