در منطقه‌ای که کشاورزی و مدیریت منابع آب نقشی اساسی در زندگی مردم داشته‌اند، سازه‌های آبی تنها تأسیسات عمرانی نیستند؛ آن‌ها بخشی از تاریخ اقتصادی و توسعه سرزمین نیز به شمار می‌روند. تمبر ۳ پای بهاولپور که در ۳ مارس ۱۹۴۹ منتشر شد، با نمایش بند آبیاری پنجند و تصویر امیر صادق محمد خان پنجم، دو موضوع را در کنار هم قرار می‌دهد: مدیریت آب و یادبود بیست‌وپنجمین سالگرد دوره حکمرانی او.

بهاولپور در آن زمان یک ایالت شاهزاده‌نشین در منطقه پنجاب، در شبه‌قاره هند، بود. صادق محمد خان پنجم از فرمانروایان این ایالت به شمار می‌رفت و مجموعه تمبرهای سالگرد سلطنت او در سال ۱۹۴۹ منتشر شد. عبارت سالگرد نقره‌ای در این مجموعه به دوره ۱۹۲۴ تا ۱۹۴۹ اشاره دارد؛ دوره‌ای که در طراحی تمبرهای این سری با موضوعات مرتبط با منابع و فعالیت‌های اقتصادی بهاولپور معرفی شده است.

بند پنجند (Panjnad Headworks) از سازه‌های مهم مدیریت و هدایت آب در منطقه پنجاب است. این مجموعه در ارتباط با سامانه رودخانه‌های پنجاب و انتقال آب برای آبیاری زمین‌های کشاورزی شکل گرفت. ساخت آن در سال ۱۹۲۷ آغاز شد و مراحل اصلی پروژه تا اوایل دهه ۱۹۳۰ به پایان رسید. اهمیت چنین سازه‌ای برای منطقه‌ای با اقلیم خشک و نیمه‌خشک، در فراهم‌کردن امکان هدایت آب و پشتیبانی از کشاورزی بود.

در تصویر تمبر، سد پنجند در کنار پرتره امیر دیده می‌شود. این ترکیب، چهره فرمانروا را با یکی از پروژه‌های زیربنایی منطقه پیوند می‌دهد و توجه را از نمایش صرف قدرت سیاسی به زیرساخت‌های اقتصادی نیز می‌کشاند. در مجموعه سالگرد نقره‌ای بهاولپور، ارزش‌های اسمی مختلف به موضوعاتی از جمله آبیاری، محصولات کشاورزی و دام اختصاص داشتند؛ بنابراین، این تمبر بخشی از مجموعه‌ای است که جنبه‌های گوناگون زندگی و اقتصاد ایالت را بازتاب می‌دهد.

از نظر فنی، تمبر در ابعاد ۳۶ × ۳۱ میلی‌متر و با چاپ گود (Recess) تولید شده است. ترکیب رنگ سیاه و لاجوردی، تصویر بند آبیاری را از بخش‌های دیگر طرح متمایز می‌کند. چاپخانه بریتانیایی دی لا رو و شرکا (De La Rue & Co. Ltd.) تولید آن را بر عهده داشت و دندانه‌بندی ۱۴ و واترمارک ستاره و هلال از ویژگی‌های شناسایی این نمونه هستند. ارزش اسمی آن ۳ پای پاکستانی است؛ مشخصه‌ای که پیوند تمبر را با دوره گذار بهاولپور در سال‌های پس از شکل‌گیری پاکستان نشان می‌دهد.

این تمبر برای مجموعه‌های تاریخ ایالت‌های شاهزاده‌نشین هند، فرمانروایان محلی، مهندسی آب و آبیاری و توسعه کشاورزی موضوعی مشخص دارد. همچنین در کنار دیگر تمبرهای سالگرد نقره‌ای صادق محمد خان پنجم، تصویری از شیوه معرفی دستاوردهای منطقه از طریق تمبرهای یادبودی ارائه می‌کند.

تمبر سد پنجند، با ترکیب تصویر امیر و سازه آبیاری، نمونه‌ای از پیوند تاریخ سیاسی و زیرساخت‌های اقتصادی در انتشارات پستی بهاولپور است.

شما می‌توانید همین تمبر را در سبد خرید خود به آلبوم مجموعه تمبر خود اضافه کنید.