تمبر
-
وضعیتمُهر نخورده / بی باطل
-
نوع تمبرمناسبتی و یادبودی
-
کشور
در تاریخ مطبوعات هند، نام رامگوپال ماهشواری با گسترش روزنامهنگاری به زبان هندی، مبارزه برای استقلال هند و تلاش برای اصلاح مناسبات اجتماعی پیوند خورده است. او روزنامهنگاری نبود که فعالیت خود را به انتشار خبر و اداره یک نشریه محدود کند؛ مطبوعات را ابزاری برای آگاهیبخشی عمومی، تقویت هویت فرهنگی و مشارکت در تحولات سیاسی و اجتماعی کشور میدانست. تمبر یادبودی ۵ روپیهای هند که در ۲۰ نوامبر ۲۰۱۲ به مناسبت صدمین سال تولد او منتشر شد، ادای احترام به شخصیتی است که بخش مهمی از زندگی خود را در خدمت روزنامهنگاری و اصلاح جامعه قرار داد.
ماهشواری در ۲۰ نوامبر ۱۹۱۱ در منطقه ماندولای، در نزدیکی جیپور، در ایالت راجستان هند متولد شد. او در جوانی تحت تأثیر اندیشهها و آرمانهای مهاتما گاندی قرار گرفت و به جنبش استقلال هند پیوست. باور به زندگی ساده، پوشیدن پارچه دستباف هندی موسوم به خادی و مخالفت با سلطه استعمار، بخشی از منش سیاسی و اجتماعی او بود. ماهشواری همچنین از اندیشههای کریشناداس جاجو، از پیروان گاندی، تأثیر پذیرفت. این گرایشها در فعالیت مطبوعاتی او نیز انعکاس یافت؛ زیرا روزنامه را صرفاً وسیلهای برای اطلاعرسانی نمیدانست، بلکه آن را بستری برای دفاع از آزادی و بیداری اجتماعی تلقی میکرد.
آغاز فعالیت حرفهای او در مطبوعات با سردبیری و انتشار نشریهای به نام «ماهشواری» همراه بود که ارگان جامعه ماهشواری به شمار میرفت. او در ادامه مسئولیت انتشار نشریه دوهفتهنامه «ناو راجستان» را نیز بر عهده گرفت. نقطه عطف زندگی مطبوعاتی او، تأسیس روزنامه ناوا بهارات (Nava Bharat) در شهر ناگپور بود. این نشریه در ۸ فوریه ۱۹۳۴ بهصورت دوهفتهنامه آغاز به کار کرد و بعدها به روزنامهای روزانه تبدیل شد. ناوا بهارات بهتدریج در شهرهای مختلف گسترش یافت و به رسانهای تأثیرگذار در فضای مطبوعاتی هند تبدیل شد. ماهشواری با مدیریت و سردبیری این روزنامه، از ظرفیت مطبوعات برای همراهی با جنبش استقلال و ترویج زبان هندی بهره گرفت.
فعالیت سیاسی او بدون هزینه نبود. در سال ۱۹۳۹ تحت بازداشت خانگی قرار گرفت و در جریان جنبش ترک هند در سال ۱۹۴۲ نیز زندانی شد. این جنبش که با درخواست پایان سلطه بریتانیا بر هند شکل گرفت، یکی از مهمترین مراحل مبارزه استقلالطلبانه مردم هند بود. حضور ماهشواری در این مبارزات نشان میدهد که فعالیت روزنامهنگاری او از تحولات سیاسی زمانه جدا نبود. او از طریق مطبوعات و مشارکت مستقیم در جنبش آزادیخواهانه، در مسیر استقلال کشور فعالیت کرد.
وجه دیگر زندگی ماهشواری به اصلاح اجتماعی مربوط میشد. او برای از میان برداشتن رسوم محافظهکارانه و محدودکننده در جامعه ماهشواری تلاش کرد و از ارتقای جایگاه زنان هند حمایت میکرد. همراهی همسرش کائوشالیا دوی در این فعالیتها نیز اهمیت داشت. آنها با سنتهایی مانند نظام پردهنشینی زنان و برخی آیینهای سختگیرانه مرتبط با مرگ مخالفت کردند و خواهان تغییر نگرشهای اجتماعی بودند. ماهشواری همچنین در ترویج زبان هندی و تقویت جایگاه آن در عرصه عمومی نقش داشت. به پاس فعالیتهایش، جامعه ماهشواری در سال ۱۹۹۴ جایزه «ساماج شیرومانی» را به او اعطا کرد و دانشگاه روزنامهنگاری پاندیت ماخانلال نیز از خدمات مطبوعاتی او تقدیر کرد. او در ۱۳ سپتامبر ۱۹۹۹ درگذشت.
تصویر تمبر، پرترهای رنگی از رامگوپال ماهشواری را نشان میدهد. چهره او با موهای کمپشت و سفید، صورتی آرام و نگاهی متمایل به سمت راست، بخش عمده فضای تصویر را در بر گرفته است. او لباس سفید بر تن دارد و زمینهای با طیفهای آبی و بنفش، پرتره را از فضای اطراف متمایز میکند. در گوشه بالایی سمت چپ، ارزش اسمی «۵۰۰» به واحد پایسه درج شده که معادل ۵ روپیه هند است. در گوشه بالایی سمت راست نیز عبارت «भारत / INDIA» دیده میشود. نام او به دو خط هندی و لاتین در قسمت پایین تصویر نوشته شده و سال ۲۰۱۲ بهصورت عمودی در حاشیه سمت چپ قرار گرفته است. این طراحی با تمرکز بر چهره شخصیت، بهجای نمایش صحنهای تاریخی، هویت و یاد او را در مرکز توجه قرار میدهد.
تمبر در ابعاد ۲۹ در ۲۹ میلیمتر، با چاپ چندرنگ و روش لیتوگرافی افست تولید شده است. طراحی آن بر عهده آلکا شارما بوده و چاپخانه India Security Press مسئول چاپ آن بوده است. دندانهبندی شانهای ۱۳ × ¼۱۳، نبود واترمارک و تیراژ ۴۰۰ هزار نسخه از دیگر مشخصات فنی این انتشار هستند. انتخاب ۲۰ نوامبر ۲۰۱۲ برای انتشار تمبر نیز معنادار است؛ این تاریخ با پایان سال صدمین زادروز ماهشواری همزمان بود و رئیسجمهور وقت هند، پرناب موکرجی، آن را در مراسمی در راشتراپاتی بهاوان رونمایی کرد.
از نظر تمبرشناسی، این اثر برای مجموعهداران علاقهمند به تاریخ مطبوعات هند، روزنامهنگاران برجسته دنیا، جنبش استقلال و شخصیتهای اصلاحگر اجتماعی اهمیت دارد. همچنین نام ناوا بهارات، بهعنوان روزنامهای که ماهشواری بنیان گذاشت و در گسترش آن نقش محوری داشت، پیوندی میان این تمبر و تاریخ مطبوعات هندی برقرار میکند.
شما میتوانید این تمبر را در سبد خرید به آلبوم مجموعه تمبر خود اضافه کنید.