در روزگاری که نقاشی هنوز یکی از مهم‌ترین زبان‌های انتقال مفاهیم دینی بود، هنرمندان اروپایی تلاش می‌کردند داستان‌های کتاب مقدس را نه فقط با روایت مستقیم، بلکه با رنگ، ترکیب‌بندی، حالت چهره‌ها و نمادهای ظریف بازگو کنند. در میان این آثار، تصویر مریم مقدس و کودکی عیسی مسیح جایگاهی ویژه داشت؛ تصویری که هم موضوع نیایش بود و هم بستری برای بیان مفاهیمی چون تجسد، رستگاری و نجات انسان. تمبر کریسمس کانادا در سال ۱۹۷۸، بخشی از یکی از همین شاهکارهای هنری را به دنیای تمبرهای پستی آورده است.

اثر اصلی متعلق به هانس مملینگ (Hans Memling)، نقاش برجسته مکتب فلاندری در قرن پانزدهم است. او در حدود سال ۱۴۷۲ تابلویی با عنوان مریم مقدس و کودک عیسی همراه با آنتونی قدیس و یک اهداکننده خلق کرد. این نقاشی در مجموعه گالری ملی کانادا در اتاوا نگهداری می‌شود و تصویر روی تمبر از جزئیات همین اثر انتخاب شده است. مملینگ در آثار خود به ظرافت چهره‌ها، هماهنگی رنگ‌ها و نمایش دقیق پارچه‌ها و پوشاک شهرت داشت. 

در مرکز این ترکیب هنری، مریم مقدس (Virgin Mary) و کودکی عیسی قرار دارند. مریم در سنت مسیحی مادر عیسی مسیح است و تصویر او همراه با فرزندش یکی از شناخته‌شده‌ترین موضوعات هنر مذهبی مسیحیت به شمار می‌رود. این نوع تصویر در تاریخ هنر با عنوان «مادونا و کودک» (Madonna and Child) شناخته می‌شود. مادونا عنوانی با ریشه ایتالیایی است که برای اشاره به مریم مقدس به کار می‌رود.

در عنوان اثر، نام آنتونی قدیس (Saint Anthony Abbot) نیز آمده است. او از چهره‌های مهم سنت رهبانی مسیحیت و از پیشگامان زندگی زاهدانه در صحرای مصر بود. در هنر مسیحی، آنتونی معمولاً با پوشش راهبان و گاه با عصا یا نمادهای مرتبط با زندگی رهبانی به تصویر کشیده می‌شود. حضور او در کنار مریم و کودک عیسی، به اثر جنبه‌ای نیایشی می‌بخشد.

شخصیت دیگر تابلو، اهداکننده (Donor) است. در نقاشی‌های مذهبی اروپای قرون وسطی و دوره رنسانس، افراد ثروتمند یا حامیان کلیسا هزینه سفارش یک اثر هنری را تأمین می‌کردند و گاهی تصویر خود را در کنار شخصیت‌های مقدس در تابلو قرار می‌دادند. این افراد با عنوان اهداکننده شناخته می‌شوند. چنین حضوری علاوه بر نشان‌دادن رابطه میان هنر و حمایت مالی، بیانگر جایگاه نیایش و دینداری در زندگی اجتماعی آن دوره بود.

یکی از ظریف‌ترین نمادهای این نقاشی، سیب طلایی در دست عیسی مسیح است. این میوه در تفسیر مسیحی به مفهوم رستگاری و نجات ارتباط دارد. در الهیات مسیحی، عیسی گاه «آدم جدید» یا «آدم دوم» خوانده می‌شود؛ زیرا در برابر نافرمانی آدم نخست، با رسالت خود راه رستگاری و بازگشت انسان به سعادت الهی را می‌گشاید. بنابراین، سیب طلایی صرفاً جزئی تزئینی نیست، بلکه نشانه‌ای نمادین از مأموریت مسیح در روایت نجات‌شناسی مسیحی است. 

انتخاب این اثر برای مجموعه کریسمس ۱۹۷۸ نیز معنای روشنی دارد. کریسمس در سنت مسیحی جشن میلاد عیسی مسیح است و تصویر مریم و کودک، یکی از اصلی‌ترین بازنمایی‌های هنری این مناسبت محسوب می‌شود. اداره پست کانادا در آن سال سه تمبر با الهام از نقاشی‌های رنسانس منتشر کرد که هر سه از آثار موجود در گالری ملی کانادا انتخاب شده بودند. تمبر ۱۴ سنتی، اثر مملینگ را نمایندگی می‌کرد و دو تمبر دیگر نیز به موضوعات مذهبی مرتبط با مریم و کودک اختصاص داشتند. 

از جنبه فنی، این تمبر با طراحی ژان مورَن و روش چاپ افست لیتوگرافی به چاپ رسید. استفاده از رنگ‌های متعدد برای بازآفرینی جزئیات نقاشی، امکان انتقال ظرافت‌های اثر مملینگ را به سطح کوچک تمبر فراهم کرد. کاغذ دارای دو نوار فلورسنت بود و دندانه‌بندی آن به روش شانه‌ای با اندازه 12½ انجام شد. همچنین نسخه‌ای با ویژگی حذف رنگ سیاه وجود دارد که در رده گونه‌های چاپی متمایز این انتشار قرار می‌گیرد؛ چنین تفاوتی در چاپ، برای شناسایی نسخه‌های خاص اهمیت دارد.

این تمبر نمونه‌ای از پیوند میان هنر رنسانس، سنت مسیحی و فرهنگ پستی کاناداست؛ اثری که در اندازه‌ای کوچک، مفاهیم بزرگی همچون تجسد، رستگاری، نیایش و حمایت از هنر را در خود جای داده است.

شما می‌توانید همین تمبر را در سبد خرید خود به آلبوم مجموعه تمبر خود اضافه کنید.