تمبر
-
وضعیتمُهر نخورده / بی باطل
-
نوع تمبررسمی و دولتی
-
کشور
این سازوکار ساده، بهخصوص برای زنانی که در کنار کارهای روزانه به بافت جوراب، لباس و دیگر محصولات پارچهای اشتغال داشتند، بسیار سودمند بود. نگهدارنده چوبی باعث میشد هنگام کار، بخشی از وزن و فشار میل و پارچه بافتهشده مهار شود و دست بافنده آزادی حرکت بیشتری داشته باشد. بنابراین وسیلهای که در عنوان تمبر بهصورت جعبه یا محفظه میل بافتنی معرفی شده، صرفاً ظرفی برای نگهداری ابزار نبود؛ بلکه ابزاری کمکی برای انجام فرایند بافت به شمار میرفت. نمونههای مشابه در موزههای مردمشناسی اروپا نیز با همین کارکرد ثبت شدهاند.
چوبتراشی و منبتکاری (Wood Carving) در یونان پیشینهای طولانی دارد. استفاده از چوب برای ساخت پیکرهها و اشیای آیینی از دوران باستان یونان شناخته شده بود. در دورههای بعد، بهویژه در هنر بیزانسی و پسابیزانسی، این هنر در ساخت درها، مبلمان، تزئینات کلیساها و شمایلنگارهها گسترش یافت. در قرن هجدهم نیز همزمان با رونق معماری و هنرهای مردمی، ساخت اشیای چوبی تزئینی و کاربردی در مناطق مختلف یونان توسعه پیدا کرد.
استادکاران یونانی از چوبهایی مانند گردو، راش، سرو، صنوبر، توت و زیتون وحشی استفاده میکردند. انتخاب چوب به نوع وسیله، دسترسی منطقهای و ظرافت موردنیاز در اجرای طرح بستگی داشت. تزئینات نیز میتوانست به شکل حکاکی خطی، کندهکاری برجسته، نقوش هندسی و آرایههای گیاهی اجرا شود. گاهی برای غنیترکردن سطح اثر، از صدف مرواریدگون، عاج یا نقره نیز استفاده میشد. مناطقی چون شمالغرب یونان، پلیون (Pelion)، جزیره اسکایروس (Skyros) و کرت (Crete) از مراکز شناختهشده هنر چوبتراشی بودند.
یکی از جنبههای مهم این تمبر، بازنمایی ابزارهایی است که تاریخ رسمی هنر معمولاً کمتر به آنها پرداخته است. در بسیاری از روایتهای تاریخی، توجه اصلی به نقاشی، مجسمهسازی، معماری و آثار بزرگ هنری معطوف میشود؛ درحالیکه بخش مهمی از فرهنگ مادی جوامع از طریق ابزارهای کوچک و روزمره شکل گرفته است. غلافهای میل بافتنی، دوکها، ابزارهای ریسندگی و وسایل گلدوزی نمونههایی از همین میراثاند.
این ابزارها در محیط خانه به کار میرفتند و با تولید پوشاک، جوراب و منسوجات موردنیاز خانواده ارتباط داشتند. بافندگی دستی در کنار ریسندگی و گلدوزی، بخشی از اقتصاد خانگی و مهارتهای منتقلشده میان نسلها بود. ساخت ابزارهای چوبی موردنیاز این فعالیتها نیز خود به حرفهای تخصصی تبدیل شده بود. چوبتراشان با شناخت شکل دست، زاویه قرارگیری میل و نیازهای بافنده، وسایلی میساختند که هم کارکرد مناسبی داشته باشند و هم از نظر ظاهری چشمنواز باشند. پژوهشهای جدید درباره ابزارهای چوبی نساجی یونان نشان دادهاند که این اشیا برای شناخت تاریخ کار خانگی، مهارتهای زنان و فرهنگ صنایعدستی اهمیت فراوان دارند.
این تمبر بخشی از مجموعه هنر عامیانه یونان (Greek Popular Art) است که در ۲۱ نوامبر ۱۹۶۶ منتشر شد. این مجموعه تنها به ابزارهای چوبی محدود نبود و موضوعاتی چون سازهای موسیقی، اشیای تزئینی، زیورآلات، هنرهای مذهبی و نقشهای برگرفته از منسوجات سنتی را نیز دربرمیگرفت. انتخاب چنین موضوعاتی نشاندهنده توجه به میراثی بود که در زندگی روزمره مردم شکل گرفته و از طریق مهارت استادکاران محلی استمرار یافته بود.
تمبر در زمان سلطنت کنستانتین دوم و نخستوزیری استفانوس استفانوپولوس منتشر شد. یونان در آن زمان پادشاهی مشروطه بود و هنوز به دوره دیکتاتوری نظامی که در آوریل ۱۹۶۷ آغاز شد، وارد نشده بود. این تمبر در نتیجه به دورهای از تاریخ سیاسی یونان تعلق دارد که کشور با بیثباتی دولتها و تنشهای سیاسی روبهرو بود؛ بااینحال، موضوع انتشار آن بهجای سیاست روز، بر فرهنگ بومی و هنرهای سنتی تمرکز داشت.
این تمبر با ابعاد ۲۷ × ۳۷ میلیمتر و دندانهبندی شانهای ½۱۲ × ¾۱۳ تولید شده است. چاپ آن به روش افست انجام گرفت و رنگ چندگانه آن با موضوع هنرهای تزئینی و صنایعدستی تناسب داشت. وجود واترمارک تاج یونان بهصورت چندگانه نیز یکی از ویژگیهای فنی کاغذ مورد استفاده در این انتشار است. تیراژ ۱۲ میلیون نسخهای آن نشان میدهد که با یک انتشار نسبتاً گسترده و کاربردی در شبکه پستی روبهرو هستیم. اعتبار پستی تمبر نیز تا ۱۹ مه ۱۹۷۷ ادامه داشت.
اهمیت این اثر برای مجموعهداران فقط به قدمت آن مربوط نیست؛ بلکه موضوعی را ثبت کرده که معمولاً در تاریخنگاری عمومی کمتر دیده میشود: ابزارهای چوبی هنرهای خانگی و میراث ناملموس صنایعدستی یونان. این تمبر یادآور آن است که تاریخ هنر تنها در بناهای باشکوه و آثار موزهای خلاصه نمیشود؛ گاهی یک ابزار کوچک بافتنی نیز میتواند داستانی درباره زندگی روزمره، مهارت دست و انتقال فرهنگ از نسلی به نسل دیگر روایت کند.
شما میتوانید این تمبر را در سبد خرید به آلبوم مجموعه تمبر خود اضافه کنید.