سکه یادبود ۱۰۰۰ ریالی «عید سعید قربان» یکی از سکههای مناسبتی جمهوری اسلامی ایران است که در سال ۱۳۸۹ (۲۰۱۰ میلادی) توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران منتشر شد. این سکه به مناسبت عید قربان، یکی از بزرگترین اعیاد مسلمانان، ضرب شد و با بهرهگیری از نمادهای مذهبی و هنر اسلامی، جایگاه ویژهای در میان سکههای یادبود معاصر ایران دارد.
انتشار این سکه با هدف گرامیداشت عید سعید قربان انجام شد؛ عیدی که یادآور ایمان، اخلاص و تسلیم حضرت ابراهیم (ع) در برابر فرمان خداوند است. این مناسبت در فرهنگ اسلامی نماد بندگی، ایثار و فداکاری به شمار میرود و هر ساله مسلمانان سراسر جهان آن را با برگزاری نماز عید، قربانی کردن دام و کمک به نیازمندان جشن میگیرند.
این سکه در گروه «سکههای یادبود در گردش» قرار دارد؛ به این معنا که علاوه بر جنبه یادبودی، امکان استفاده در مبادلات روزمره را نیز داشت. این ویژگی باعث شده است که سکه علاوه بر ارزش مذهبی، بخشی از تاریخ پولی جمهوری اسلامی ایران نیز محسوب شود.
روی سکه، ارزش اسمی «۱۰۰۰ ریال» در مرکز قرار گرفته و عبارت «جمهوری اسلامی ایران» در بالا و سال ضرب «۱۳۸۹» در پایین آن دیده میشود. دو خوشه گندم در طرفین ارزش اسمی قرار گرفتهاند که نمادی از برکت، روزی، فراوانی و نعمت الهی هستند؛ مفاهیمی که با پیام عید قربان نیز هماهنگی دارند.
پشت سکه از طراحی بسیار هنرمندانهای برخوردار است. در مرکز، تصویر کعبه درون یک «شمسه» دوازدهپر قرار گرفته است. کعبه، مقدسترین مکان مسلمانان و قبله جهان اسلام، مهمترین عنصر این طراحی محسوب میشود و ارتباط مستقیمی با مناسک حج و عید قربان دارد. پیرامون شمسه نیز دوازده گل دیده میشود که در هنر رسمی جمهوری اسلامی ایران معمولاً نمادی از دوازده امام شیعیان هستند. در پایین طرح نیز عبارت «عید سعید قربان» حک شده است.
از نظر هنری، این سکه یکی از زیباترین نمونههای تلفیق هنر اسلامی و نمادهای مذهبی در سکههای جمهوری اسلامی ایران به شمار میرود. استفاده از شمسه، که یکی از اصیلترین نقوش هندسی هنر ایرانی-اسلامی است، در کنار تصویر کعبه، جلوهای معنوی و چشمنواز به این اثر بخشیده است.
این سکه از آلیاژ آلومینیوم-نیکل-برنز ساخته شده است که علاوه بر استحکام مناسب، رنگ طلایی زیبایی دارد. کیفیت مطلوب ضرب و طراحی متقارن، این سکه را به یکی از محبوبترین سکههای یادبود مذهبی ایران تبدیل کرده است.
