تمبر
-
نوع تمبرمناسبتی و یادبودی
-
وضعیتمُهر نخورده / بی باطل
-
کشور
در دوم اوت ۱۹۵۵، اداره پست فدرال آلمان تمبری یادبودی با عنوان «ده سال پس از اخراج» (10 Jahre Vertreibung) منتشر کرد؛ تمبری که به یکی از تلخترین فصلهای تاریخ اروپای پس از جنگ جهانی دوم اشاره دارد. تصویر گروهی از انسانها در حال حرکت، همراه با وسایل اندکی که با خود حمل میکنند، در نگاه نخست ساده به نظر میرسد؛ اما پشت این تصویر، داستان میلیونها انسانی قرار دارد که در پی جنگ، تغییر مرزها و تحولات سیاسی اروپا، خانه و سرزمین محل زندگی خود را از دست دادند.
عنوان آلمانی Vertreibung را میتوان «اخراج»، «راندهشدن» یا در این بافت تاریخی «آوارگی اجباری» ترجمه کرد. این عنوان به جابهجایی گسترده جمعیت آلمانیتبار از سرزمینهای اروپای مرکزی و شرقی پس از جنگ جهانی دوم اشاره دارد؛ از جمله مناطقی مانند سیلزی، پومرانی، پروس شرقی و سرزمین سودت. پیشروی ارتش سرخ در ماههای پایانی جنگ، فرار جمعیتها از مناطق جنگی و سپس اخراجهای اجباری پس از پایان جنگ، در شکلگیری این بحران انسانی نقش داشتند. توافق پوتسدام در اوت ۱۹۴۵ نیز تغییرات سرزمینی و انتقال جمعیتها را در نظم جدید اروپای پس از جنگ تثبیت کرد.
برآوردهای تاریخی از جابهجایی بیش از دوازده میلیون آلمانیتبار در فاصله سالهای پایانی جنگ تا سالهای پس از آن سخن میگویند. بخشی از این جمعیت به آلمان غربی رسیدند و بخشی دیگر در منطقه تحت اشغال شوروی و سپس آلمان شرقی اسکان یافتند. این افراد تنها با از دست دادن خانههای خود روبهرو نبودند؛ بسیاری از آنان دارایی، شغل، شبکههای اجتماعی و پیوندهای دیرینهشان با محل زندگی را نیز از دست داده بودند. البته برای فهم کامل این واقعه باید آن را در بستر جنگ آلمان نازی، جنایتهای جنگی و سیاستهای جمعیتی و مرزی قدرتهای پیروز بررسی کرد؛ موضوعی که تاریخنگاری معاصر آن را صرفاً به یک روایت یکسویه فرو نمیکاهد.
در طراحی این تمبر، گروهی پنجنفره شامل چهار بزرگسال و یک کودک دیده میشوند که در حال حرکتاند و بار سفر را بر دوش میکشند. حالت بدن و وسایل همراه آنان، حس شتاب، دشواری سفر و ناامنی را منتقل میکند. هنرمند بهجای نمایش یک صحنه نظامی یا سیاسی، سراغ انسانهایی رفته است که پیامدهای یک دگرگونی تاریخی را بر زندگی روزمره خود تجربه میکنند. همین انتخاب باعث شده تصویر تمبر از یک مناسبت تاریخی فراتر برود و به نمادی از تجربه آوارگی و از دست دادن خانه تبدیل شود.
در بخش هنری و فنی، نام Egon Falz اهمیت ویژهای دارد. او از حکاکان برجسته تمبرهای آلمانی بود و اجرای گراور این اثر از نخستین کارهای حرفهای او در زمینه حکاکی تمبر به شمار میرفت. طرح اثر به Emanuel Otto Hahn نسبت داده شده است. چاپخانه دولتی برلین، یعنی Bundesdruckerei Berlin، این تمبر را با روش گراور برجسته تولید کرد؛ روشی که امکان ایجاد جزئیات دقیق و کیفیت تصویری ماندگار را فراهم میکرد.
این تمبر فقط یادبودی از یک رویداد دهساله نیست؛ سندی تصویری از نحوه بازنمایی بحران آوارگان در حافظه عمومی آلمان غربی در دهه ۱۹۵۰ نیز به شمار میرود. انتشار آن در دوره صدراعظمی کنراد آدناوئر و ریاستجمهوری تئودور هویس صورت گرفت؛ زمانی که دولت فدرال آلمان با مسئله اسکان و ادغام میلیونها آواره و پناهنده در جامعه پس از جنگ روبهرو بود.
تیراژ بیست میلیون نسخهای، نشاندهنده انتشار گسترده این تمبر است. نشان آب اختصاصی، رنگ قرمز قهوهای تیره، چاپ گراور و دندانهبندی ¾comb14 x 13 از ویژگیهایی هستند که در بررسی فنی آن اهمیت دارند. برای کلکسیونرهای تمبرهای تاریخی آلمان، مجموعههای مرتبط با جنگ جهانی دوم و پیامدهای آن، و مجموعهداران موضوعی آوارگی و پناهندگی، این اثر جایگاه قابل توجهی دارد.
شما میتوانید این تمبر را در سبد خرید به آلبوم مجموعه تمبر خود اضافه کنید.