تمبر خیریه دانمارک با طرح «مادر و کودک» (Mother and Child) در دسامبر ۱۹۳۱، بخشی از سنت دیرینه انتشار نشان‌های کریسمس در این کشور است؛ سنتی که از آغاز قرن بیستم با هدف جمع‌آوری کمک‌های مردمی برای حمایت از کودکان شکل گرفت. این نشان را بنیاد نشان کریسمس دانمارک (Julemærkefonden) منتشر کرد؛ نهادی که فعالیت آن با پیوند میان مناسبت کریسمس، مشارکت اجتماعی و پشتیبانی از کودکان نیازمند شناخته می‌شود. برخلاف تمبرهای رسمی پستی، این اثر ارزش اسمی نداشت و برای پرداخت هزینه ارسال نامه به کار نمی‌رفت؛ بلکه در گروه نشان‌های خیریه و از نظر طبقه‌بندی تمبرشناسی در دسته سیندرلا قرار می‌گیرد.

تاریخ انتشار نشان‌های کریسمس دانمارک به سال ۱۹۰۴ بازمی‌گردد. در آن سال، اِینار هولبول (Einar Holbøll)، کارمند اداره پست دانمارک، پیشنهاد کرد نشان‌هایی ویژه برای ایام کریسمس فروخته شوند و درآمد حاصل از آن‌ها صرف کمک به کودکان بیمار و نیازمند شود. این ابتکار به‌سرعت مورد استقبال قرار گرفت و به الگویی برای انتشار نشان‌های خیریه در کشورهای دیگر تبدیل شد. از همان ابتدا، موضوع حمایت از کودکان در مرکز این سنت قرار داشت و نشان‌های سالانه با طرح‌هایی متنوع، پیام همدلی و مسئولیت اجتماعی را به خانه‌ها و خانواده‌ها منتقل می‌کردند.

موضوع مادر و کودک در نشان سال ۱۹۳۱، با هدف اصلی این سنت خیریه ارتباطی روشن دارد. تصویر کودک در آغوش مادر، مفاهیمی چون مراقبت، مهرورزی، امنیت و حمایت از نسل آینده را تداعی می‌کند. این مضمون در فضای کریسمس معنایی ویژه پیدا می‌کند؛ زیرا جشن میلاد مسیح در هنر و فرهنگ مسیحی با تصویر مادر و کودک، به‌ویژه مریم مقدس و عیسی مسیح پیوندی دیرینه دارد. البته عنوان کاتالوگی «مادر و کودک» به‌تنهایی برای تعیین اینکه تصویر دقیقاً بازنمایی مریم و عیسی است کافی نیست؛ اما انتخاب این مضمون در یک نشان کریسمس، به‌خوبی با سنت تصویری و معنای خانوادگی این مناسبت هماهنگ است.

در فرهنگ اروپایی، تصویر مادر و کودک از موضوعات پرکاربرد هنر مذهبی و غیرمذهبی بوده است. در نقاشی‌های مسیحی، این ترکیب تصویری غالباً در قالب مریم و کودک مسیح ظاهر می‌شود و نمادی از مادری، شفقت و امید به شمار می‌رود. در آثار غیرمذهبی نیز رابطه مادر و فرزند با مفاهیمی مانند پرورش فرزند، پیوند خانوادگی و مسئولیت در قبال کودکان همراه است. به همین دلیل، چنین موضوعی برای یک نشان خیریه که هدف آن حمایت از کودکان است، انتخابی معنادار محسوب می‌شود.

طراحی نشان را هورنونگ ینسن (Hornung Jensen) بر عهده داشت و چاپ آن در مؤسسه آلفرد یاکوبسن (Alfred Jacobsen's Etablissement) انجام شد. این اثر در ابعاد ۲۸ × ۳۴ میلی‌متر و با رنگ‌های چندگانه تولید شد. قالب کوچک و موضوع انسانی آن با ماهیت نشان‌های کریسمس هماهنگی دارد؛ اقلامی که معمولاً روی پاکت نامه‌ها چسبانده می‌شدند تا افزون بر تزئین مکاتبات مناسبتی، توجه دریافت‌کنندگان را به فعالیت‌های خیریه جلب کنند.

تیراژ ثبت‌شده این نشان ۱۵ میلیون نسخه است؛ رقمی که از گسترش قابل‌توجه سنت نشان‌های کریسمس در دانمارک حکایت دارد. این نشان‌ها در کنار کارکرد اجتماعی خود، به‌تدریج به بخشی از فرهنگ بصری کریسمس تبدیل شدند و هر سال با طرحی تازه، موضوعی مرتبط با کودکان، خانواده و فضای جشن را به نمایش گذاشتند. نشان مادر و کودک سال ۱۹۳۱ نیز در همین مسیر تاریخی قرار می‌گیرد و نمونه‌ای از پیوند هنر گرافیک با فعالیت‌های عام‌المنفعه در دانمارک میان دو جنگ جهانی است.

اهمیت کلکسیونی این اثر به قدمت آن، جایگاهش در مجموعه سالانه نشان‌های کریسمس دانمارک و موضوع مادر و کودک بازمی‌گردد. این نشان برای مجموعه‌داران اقلام سیندرلا، نشان‌های خیریه، تاریخ اجتماعی دانمارک و تصاویر مرتبط با کودکان و کریسمس، نمونه‌ای قابل‌توجه است.

شما می‌توانید این تمبر را در سبد خرید به آلبوم مجموعه تمبر خود اضافه کنید.