تمبر سه شاهی احمدشاه قاجار، منتشرشده در سال ۱۲۹۰ شمسی، از نمونه‌هایی است که می‌توان آن را از منظر تاریخ چاپ و تحول تمبرهای پستی ایران بررسی کرد. این اثر به دوره‌ای تعلق دارد که تمبرها علاوه بر کاربرد اداری، به اسنادی تصویری از ساختار حکومت و شیوه معرفی آن تبدیل شده بودند. تصویر احمدشاه روی تمبر، پیوند آن را با سال‌های آغازین سلطنت او نشان می‌دهد؛ اما ویژگی‌های فنی این نمونه نیز بخش مهمی از هویت آن را تشکیل می‌دهند.

انتشار تمبر در ایران از دوره ناصرالدین‌شاه آغاز شد و نخستین تمبرهای ایرانی در سال ۱۸۶۸ میلادی به گردش درآمدند. در دهه‌های بعد، طرح‌ها، ارزش‌های اسمی و شیوه‌های چاپ متنوع‌تری به کار گرفته شد. این تغییرات باعث شده است که تمبرهای هر دوره، علاوه بر موضوع تصویر، از نظر فنی نیز برای پژوهشگران و مجموعه‌داران اهمیت داشته باشند. تمبرهای دوره احمدشاه بخشی از همین روند تاریخی هستند و امکان مطالعه شیوه‌های طراحی و تولید تمبر در اواخر دوره قاجار را فراهم می‌کنند.

در مشخصات این تمبر، دو روش چاپ فرورفته و تایپوگرافی ذکر شده است. در چاپ فرورفته، نقش از بخش‌های فرورفته سطح چاپ به کاغذ منتقل می‌شود؛ در تایپوگرافی، بخش‌های برجسته عناصر چاپی مرکب را به سطح کاغذ انتقال می‌دهند. ثبت این دو روش در مشخصات تمبر، آن را از نظر فن چاپ قابل توجه می‌کند. البته صرف درج این دو عنوان، به‌تنهایی ترتیب اجرای مراحل یا جزئیات دقیق تولید این نمونه را روشن نمی‌سازد.

رنگ‌های سبز و قهوه‌ای، اندازه ۲۴ × ۳۲ میلی‌متر و دندانه‌های گوناگون، مشخصات دیگری هستند که به شناسایی تمبر کمک می‌کنند. دندانه‌زنی در تمبرهای پستی برای جدا کردن قطعات از ورق چاپ‌شده به کار می‌رفت و شکل و وضعیت لبه‌ها در ثبت ویژگی‌های هر نمونه اهمیت داشت. صمغ صاف نیز در اطلاعات این تمبر ذکر شده است و بخشی از مشخصات ثبت‌شده آن به شمار می‌رود.

ارزش اسمی سه شاهی، وجه تمایز این نمونه از تمبرهای هم‌دوره با مبالغ دیگر است. ارزش اسمی به مبلغ درج‌شده برای استفاده پستی اشاره دارد و نباید آن را با قیمت امروزی تمبر در بازار مجموعه‌داری یکسان دانست. ارزش کلکسیونی به عوامل مختلفی بستگی دارد و تنها از روی مبلغ اسمی یا تیراژ قابل تعیین نیست. تیراژ ثبت‌شده این تمبر ۱۲٬۲۳۳٬۳۰۰ عدد است؛ عددی که اطلاعات بیشتری درباره شمار انتشار آن ارائه می‌کند، اما به‌تنهایی معیار تعیین قیمت روز نیست.

احمدشاه در سال ۱۹۰۹ میلادی به سلطنت رسید و تا سال ۱۹۲۵ پادشاه ایران بود. این تمبر در سال‌های نخست حکومت او منتشر شد و بخشی از تاریخ پستی ایران در دوره قاجار را ثبت می‌کند. برای مجموعه‌داران، ترکیب تصویر پادشاه، مبلغ سه شاهی و ویژگی‌های چاپی می‌تواند این نمونه را در کنار دیگر تمبرهای هم‌دوره معنادارتر کند؛ به‌ویژه برای کسانی که به تاریخ چاپ، ارزش‌های اسمی و تحول تمبرهای ایران علاقه دارند.

شما می‌توانید همین تمبر را در سبد خرید خود به آلبوم مجموعه تمبر خود اضافه کنید.