تمبر
-
وضعیتمُهر خورده / باطله
-
نوع تمبررسمی و دولتی
-
کشور
در بررسی تمبرهای تاریخی، تغییر تصویر روی تمبر میتواند به اندازه تغییرات سیاسی یک کشور معنا داشته باشد. در نخستین انتشارهای پستی ایران، نشان شیر و خورشید نقش مهمی در معرفی حکومت داشت؛ اما در دورههای بعد، تصویر پادشاه نیز به یکی از عناصر اصلی طراحی تمبر تبدیل شد. تمبر شش شاهی احمدشاه قاجار، منتشرشده در ۲۵ اکتبر ۱۹۱۳ میلادی برابر با ۱۲۹۱ شمسی، نمونهای از همین سنت تصویری است که چهره پادشاه را در کنار کارکرد روزمره خدمات پستی قرار میدهد.
این شیوه نمایش ریشه در دورههای پیشین قاجار داشت. در زمان ناصرالدینشاه، تصویر پادشاه روی برخی تمبرهای با ارزش اسمی بالاتر قرار گرفت و در کنار نمادهای حکومتی، به معرفی رسمی سلطنت کمک کرد. پس از آن نیز تمبرهای مربوط به پادشاهان بعدی از همین سابقه تصویری تأثیر پذیرفتند. با انتشار تمبرهای احمدشاه در سال ۱۹۱۱ میلادی، چهره پادشاه جوان بار دیگر وارد مجموعه تمبرهای رسمی ایران شد. این موضوع نشان میدهد که طراحی تمبر، علاوه بر نیازهای پستی، با شیوه بازنمایی حکومت نیز ارتباط داشت.
احمدشاه در سال ۱۹۰۹ میلادی به سلطنت رسید و تاجگذاری رسمی او در سال ۱۹۱۴ انجام شد. تمبر شش شاهی مورد نظر در فاصله میان این دو رویداد منتشر شده است؛ یعنی زمانی که سلطنت او آغاز شده بود، اما مراسم تاجگذاری هنوز برگزار نشده بود. این نکته، جایگاه زمانی تمبر را مشخص میکند، بدون آنکه لازم باشد آن را به مناسبت یا رویداد خاصی نسبت دهیم.
ارزش اسمی شش شاهی یکی از مشخصههای مهم این نمونه است. در یک مجموعه تمبر، تفاوت مبلغهای اسمی کمک میکند انتشارهای یک دوره از یکدیگر تفکیک شوند. این مبلغ به کاربرد پستی تمبر در زمان انتشار مربوط است و نباید با قیمت امروزی آن در بازار کلکسیون اشتباه گرفته شود. کنار هم قرار دادن تمبرهای احمدشاه با ارزشهای اسمی مختلف، امکان مقایسه نمونههای همدوره را فراهم میکند.
رنگ سبز و قهوهای مایل به قرمز، اندازه ۲۴ × ۳۲ میلیمتر و روشهای چاپ ثبتشده، ویژگیهای ظاهری و فنی این تمبر هستند. چاپ فرورفته با انتقال مرکب از بخشهای حکشده سطح چاپ انجام میشود، در حالی که تایپوگرافی بر بخشهای برجسته تکیه دارد. ثبت این دو روش در اطلاعات تمبر، بخشی از مشخصات فنی آن است؛ هرچند برای تعیین جزئیات دقیق مراحل تولید، به اطلاعات تخصصی بیشتری نیاز خواهد بود.
تیراژ ثبتشده این نمونه ۱۲٬۱۴۲٬۰۰۰ عدد است. این رقم شمار انتشار گزارششده را نشان میدهد، اما بهتنهایی برای تعیین ارزش کلکسیونی کافی نیست. سال انتشار، گونه چاپی، ویژگیهای ظاهری و اطلاعات مربوط به هر نمونه نیز در معرفی و دستهبندی تمبر اهمیت دارند.
تمبر شش شاهی احمدشاه قاجار، علاوه بر ارتباط با تاریخ پست ایران، بخشی از روند تغییر تصویر رسمی حکومت روی تمبرها را نشان میدهد؛ از نمادهای سلطنتی تا نمایش مستقیم چهره پادشاه. همین پیوند میان طراحی، تاریخ حکومت و کاربرد پستی، این نمونه را برای مجموعهداران تمبرهای قاجار و علاقهمندان به تاریخ تصویری ایران قابل توجه میکند.
شما میتوانید همین تمبر را در سبد خرید خود به آلبوم مجموعه تمبر خود اضافه کنید.