در هنرهای سنتی ژاپن، برخی از اشیای دست‌ساز فراتر از کاربرد روزمره خود، حامل مهارت‌هایی هستند که نسل به نسل منتقل شده‌اند. عروسک‌های ادوکیکومی یکی از نمونه‌های شاخص این هنر به شمار می‌روند؛ عروسک‌هایی که هویت آن‌ها نه‌تنها در ظاهر و پوشش سنتی، بلکه در شیوه خاص ساختشان نهفته است. تمبر یادبودی ژاپن در ۱۵ فوریه ۱۹۸۵، تصویری از یکی از این عروسک‌ها را در کنار یک گربه به نمایش گذاشته و بخشی از مجموعه دوم تمبرهای صنایع دستی سنتی این کشور است.

پیشینه ساخت عروسک‌های کَنده‌کاری و پارچه‌گذاری‌شده به سده هجدهم میلادی و شهر کیوتو بازمی‌گردد. بر اساس روایت تاریخی این هنر، تاکاهاشی تاداشیگه، از وابستگان معبد کامو، با استفاده از قطعات باقی‌مانده چوب بید و تکه‌های پارچه لباس‌های آیینی، عروسک‌هایی کوچک می‌ساخت. او انتهای پارچه را در شیارهایی که روی بدنه چوبی ایجاد کرده بود قرار می‌داد و به این ترتیب، پوششی یکپارچه برای عروسک شکل می‌گرفت. این شیوه به‌تدریج گسترش یافت و با انتقال به ادو، نام و ویژگی‌های هنری تازه‌ای پیدا کرد. ادو همان توکیوی امروزی است.

وجه تمایز این عروسک‌ها در روش پوشاندن بدنه آن‌هاست. برخلاف عروسک‌هایی که لباس جداگانه بر تن دارند، در این شیوه شیارهای ظریفی روی بدنه ایجاد می‌شود و لبه پارچه‌ها با دقت درون آن‌ها جای می‌گیرد. در نمونه‌های امروزی، بدنه معمولاً از ترکیب خاک‌اره چوب پالونیا و چسب نشاسته گندم ساخته می‌شود. پس از آماده‌سازی بدنه و ایجاد شیارها، پارچه با کمک ابزارهای ظریف در محل موردنظر تثبیت می‌شود. سپس جزئیات چهره با قلم‌موهای مخصوص شکل می‌گیرند. همین روش ساخت باعث می‌شود طرح لباس و فرم اندام عروسک به‌صورت هماهنگ و پیوسته دیده شود.

در طراحی تمبر، حضور گربه در کنار عروسک، ترکیبی از هنر عروسک‌سازی و عناصر تصویری زندگی و فرهنگ ژاپنی ایجاد کرده است. انتخاب این موضوع نشان می‌دهد که مجموعه صنایع دستی سنتی تنها به ابزارها و اشیای کاربردی محدود نیست، بلکه هنرهای ظریف و پیکره‌سازی‌های سنتی را نیز در بر می‌گیرد. عروسک ادوکیکومی با پوشش پارچه‌ای خود، فرصتی برای نمایش جزئیات پوشاک سنتی و مهارت هنرمندان در ساخت پیکره‌های کوچک فراهم کرده است.

این تمبر به طراحی کیکوچی یوشی‌آکی منتشر شده و از نظر فنی دارای ابعاد ۲۸ × ۳۷ میلی‌متر است. چاپ آن به روش گودچاپ تصویری انجام شده و دندانه‌بندی آن ۱۲¾ × ۱۳ است. چاپخانه دولتی توکیو مسئول تولید این اثر بوده و شمارگان آن به ۱۶ میلیون و ۵۰۰ هزار قطعه رسیده است. ترکیب رنگی متنوع نیز امکان نمایش جزئیات تصویری موضوع را در سطح کوچک تمبر فراهم کرده است.

از دیدگاه مجموعه‌داری، این نمونه در پیوند میان هنرهای دستی، عروسک‌های سنتی، پوشاک ژاپنی و جانوران جای می‌گیرد. همچنین برای علاقه‌مندان به فرهنگ دوره ادو و تاریخ صنایع دستی شرق آسیا، موضوعی قابل توجه دارد. قرارگرفتن آن در مجموعه دوم صنایع دستی سنتی ژاپن نیز ارتباطش را با برنامه معرفی میراث هنری این کشور مشخص می‌کند.

تمبر عروسک ادوکیکومی و گربه، بازتابی از ظرافت هنرهای دستی ژاپن و تداوم یک شیوه عروسک‌سازی تاریخی است؛ اثری که بخشی از میراث هنری این سرزمین را در قالب یک یادبود پستی ثبت کرده است.

شما می‌توانید همین تمبر را در سبد خرید خود به آلبوم مجموعه تمبر خود اضافه کنید.