در میان حشرات ژاپن، گونه‌هایی وجود دارند که از نظر ویژگی‌های زیستی و پیشینه تکاملی، جایگاه متفاوتی دارند. سنجاقک موضوع این تمبر، با نام علمی «اپیوفلبیا سوپرستس» (Epiophlebia superstes)، یکی از این گونه‌هاست که به دلیل حفظ ویژگی‌های ساختاری کهن، در منابع علمی با عنوان سنجاقک بازمانده ژاپنی شناخته می‌شود. این حشره در مجموعه نخست تمبرهای حشرات ژاپن قرار گرفته است؛ مجموعه‌ای که در سال ۱۹۸۶ با هدف معرفی گونه‌های مختلف دنیای حشرات به تصویر درآمد.

اهمیت این سنجاقک تنها به ظاهر آن محدود نیست. ساختار بدن و بال‌هایش ترکیبی از ویژگی‌هایی را نشان می‌دهد که آن را از بسیاری از سنجاقک‌های امروزی متمایز می‌کند. بال‌های جلویی و عقبی آن از نظر شکل شباهت زیادی به یکدیگر دارند و چشم‌های دو طرف سر نیز از هم فاصله دارند. همین ویژگی‌های کالبدشناختی باعث شده است که این گونه در مطالعات مربوط به تاریخ تکامل سنجاقک‌ها مورد توجه قرار بگیرد. از این رو، در توصیف‌های طبیعی و علمی، گاهی از آن با عنوان «فسیل زنده» یاد می‌شود؛ اصطلاحی که به حفظ برخی ویژگی‌های نیاکانی اشاره دارد، نه اینکه این حشره در طول زمان بدون تغییر باقی مانده باشد.

زیستگاه این گونه نیز بخش مهمی از ویژگی‌های آن را تشکیل می‌دهد. سنجاقک بازمانده ژاپنی بیشتر در نواحی کوهستانی و اطراف جویبارهای سرد و زلال زندگی می‌کند؛ محیط‌هایی که آب پاکیزه و پوشش گیاهی طبیعی آن‌ها برای ادامه چرخه زندگی حشره اهمیت دارد. مرحله لاروی این گونه می‌تواند حدود هفت سال در آب به طول بینجامد و پس از آن حشره بالغ از آب خارج می‌شود. پراکندگی طبیعی آن در ژاپن به جزایر هونشو، شیکوکو و کیوشو گزارش شده است.

این وابستگی به زیستگاه‌های کوهستانی، سنجاقک را به گونه‌ای مرتبط با سلامت محیط‌های طبیعی تبدیل می‌کند. در گزارش‌های بررسی محیط زیست ژاپن نیز به تأثیر فعالیت‌هایی مانند راه‌سازی و گردشگری بر زیستگاه‌های این حشره اشاره شده است. بنابراین، معرفی چنین گونه‌ای در قالب یک انتشار پستی، علاوه بر جنبه جانورشناسی، توجه به تنوع زیستی و ضرورت حفاظت از محیط‌های طبیعی را نیز بازتاب می‌دهد.

در طراحی تمبر، تصویر این حشره به‌عنوان عنصر اصلی انتخاب شده و انتشار آن در مجموعه حشرات، نگاه مستقلی به دنیای گونه‌های کوچک و کمتر شناخته‌شده طبیعت دارد. این اثر در ۳۰ ژوئیه ۱۹۸۶، برابر با ۸ مرداد ۱۳۶۵، با ارزش اسمی ۶۰ ین منتشر شد. طراحی آن را شیگرو کوریشیما و موتوهارو موریتا بر عهده داشتند و چاپ در اداره چاپ دولتی توکیو انجام گرفت.

از دیدگاه تمبرشناسی، این نمونه برای مجموعه‌های مرتبط با حشرات، سنجاقک‌ها، جانوران بومی ژاپن و تنوع زیستی اهمیت موضوعی دارد. ویژگی متمایز آن، معرفی گونه‌ای با پیشینه تکاملی خاص است که در کنار جنبه تصویری، اطلاعاتی درباره زیستگاه و ساختار زیستی یک حشره کمتر معمولی در اختیار علاقه‌مندان قرار می‌دهد.

تمبر سنجاقک بازمانده ژاپنی، پیوند میان طبیعت‌شناسی و تاریخ تمبرهای یادبودی این کشور را نشان می‌دهد.

شما می‌توانید همین تمبر را در سبد خرید خود به آلبوم مجموعه تمبر خود اضافه کنید.