در تاریخ تمبرهای ایران، خوشنویسی همواره فراتر از یک عنصر تزئینی عمل کرده و در بسیاری از آثار، حامل پیام‌های فرهنگی، مذهبی و هویتی بوده است. تمبر یادبودی ۱۰۰ ریالی آیت‌الله روح‌الله خمینی که در ۴ مهر ۱۳۶۸ منتشر شد، نمونه‌ای از ترکیب تصویر یک شخصیت سیاسی و مذهبی با زبان بصری خوشنویسی است. در این اثر، چهره خمینی در کنار نوشتاری با ساختار هنری و خوشنویسانه قرار گرفته و دو شیوه متفاوت انتقال پیام، یعنی تصویر و کلام، در یک فضای محدود پستی به هم پیوند خورده‌اند.

این انتشار به دوره‌ای بازمی‌گردد که تصویر شخصیت‌های سیاسی و مذهبی در تمبرهای ایران، به یکی از موضوعات مهم طراحی و انتشار تبدیل شده بود. پس از انقلاب ۱۳۵۷، محتوای تمبرهای کشور دستخوش تغییرات قابل توجهی شد و موضوعاتی همچون رویدادهای انقلاب، شخصیت‌های مذهبی، مناسبت‌های ملی و مذهبی و تحولات سیاسی در طراحی آثار پستی حضور پررنگ‌تری پیدا کردند. تمبرها در این دوره علاوه بر کاربرد ارتباطی، به رسانه‌ای برای بازتاب هویت رسمی و فرهنگی کشور نیز تبدیل شدند.

در سال ۱۳۶۸، درگذشت آیت‌الله خمینی در ۱۴ خرداد همان سال، زمینه انتشار مجموعه‌ای از تمبرهای یادگاری با محوریت زندگی و شخصیت او را فراهم کرد. نکته تاریخی قابل توجه آن است که تصویر او در دوران حیاتش روی تمبرهای ایران منتشر نمی‌شد و انتشار تمبرهای دارای تصویر وی پس از درگذشت او صورت گرفت. این تغییر، فصل تازه‌ای در بازنمایی تصویری شخصیت‌های سیاسی معاصر در تمبرهای جمهوری اسلامی ایجاد کرد.

در طراحی این تمبر، خوشنویسی در کنار چهره قرار گرفته و از حالت نوشته‌ای صرفاً اطلاع‌رسان خارج شده است. حضور کلمات با آرایش بصری ویژه، یادآور جایگاه خط و کتابت در هنر ایرانی و سنت‌های تصویری فرهنگ اسلامی است. در چنین ترکیبی، نوشته علاوه بر انتقال معنا، به بخشی از ساختار گرافیکی اثر تبدیل می‌شود؛ به‌گونه‌ای که مخاطب هم‌زمان با مشاهده چهره، با عنصر نوشتاری نیز مواجه می‌شود. این هم‌نشینی، وجه متمایز تمبر حاضر در میان انتشارهای پرتره‌محور آن دوره است.

از منظر طراحی و چاپ، استفاده از لیتوگرافی افست و طیف رنگی متنوع، امکان تفکیک بخش‌های تصویری و نوشتاری را فراهم کرده است. دندانه‌بندی ۱۳ و کاغذ بدون واترمارک نیز از مشخصات فنی این انتشار هستند. تیراژ یک میلیون قطعه‌ای آن نشان‌دهنده تولید در مقیاس گسترده برای توزیع پستی و یادبود این شخصیت است.

این تمبر در مجموعه‌های تخصصی مرتبط با خوشنویسی ایرانی، شخصیت‌های سیاسی معاصر، تاریخ جمهوری اسلامی و تمبرهای یادبود رهبران مذهبی جای می‌گیرد. برای بررسی تاریخ گرافیک تمبر ایران نیز ترکیب پرتره و کتیبه، موضوع قابل توجهی است؛ زیرا نشان می‌دهد چگونه هنر نوشتار در کنار تصویر به ابزار بیان هویت یک انتشار رسمی تبدیل شده است.

تمبر ۱۰۰ ریالی آیت‌الله خمینی، نمونه‌ای از تلفیق پرتره و خوشنویسی در هنر گرافیک پستی ایران در سال ۱۳۶۸ است؛ اثری که ارزش تاریخی و هنری آن در کنار هم‌نشینی تصویر و نوشتار معنا پیدا می‌کند.

شما می‌توانید همین تمبر را در سبد خرید خود به آلبوم مجموعه تمبر خود اضافه کنید.