تمبر
-
نوع تمبررسمی و دولتی
-
وضعیتمُهر خورده / باطله
-
کشور
در تاریخ تمبرهای ایران، تصویر پادشاهان همواره فراتر از یک عنصر تزئینی بوده و نقش مهمی در نمایش اقتدار حکومت و هویت سیاسی کشور ایفا کرده است. تمبر ۱۰ دیناری آبی با تصویر رضاشاه پهلوی، نمونهای از این رویکرد در دوره شکلگیری حکومت پهلوی است؛ دورهای که ساختارهای اداری، نظامی و ارتباطی ایران در مسیر تغییرات گسترده قرار داشتند.
رضاشاه پهلوی (۱۸۷۸–۱۹۴۴) پس از سالها فعالیت نظامی و رسیدن به مقام فرماندهی نیروهای مسلح، در سال ۱۹۲۵ به سلطنت رسید و سلسله پهلوی را بنیان گذاشت. دوران حکومت او با تمرکز قدرت مرکزی، توسعه راهآهن سراسری، گسترش نهادهای دولتی و ایجاد ساختارهای جدید اداری همراه بود. در چنین فضایی، تمبرهای پستی نیز به یکی از ابزارهای نمایش چهره رسمی حکومت تبدیل شدند.
تمبر موردنظر در اول مارس ۱۹۳۳، برابر با ۱۰ اسفند ۱۳۱۱، با ارزش اسمی ۱۰ دینار منتشر شد. تصویر رضاشاه در مرکز توجه طراحی قرار دارد و رنگ آبی آن، هویت بصری مشخصی به این قطعه از سری دیناری میبخشد. انتخاب تصویر پادشاه برای تمبرهای جاری، علاوه بر معرفی مقام سلطنت، نشاندهنده جایگاه تصویر رسمی حاکم در نظام ارتباطات عمومی آن دوران بود. این شیوه در سالهای حکومت رضاشاه به یکی از ویژگیهای شاخص طراحی تمبرهای ایران تبدیل شد.
از جنبه تاریخی، اهمیت این انتشار را باید در تحول نظام پستی ایران نیز بررسی کرد. در دهه ۱۳۱۰ خورشیدی، پست بخشی از روند گسترش ارتباطات اداری و عمومی کشور بود. تمبرهای دارای ارزشهای اسمی متفاوت برای پرداخت هزینه خدمات پستی مورد استفاده قرار میگرفتند و انتشار آنها به شکل سری، امکان تأمین نیازهای متنوع مراسلات را فراهم میکرد. واحد دینار نیز در ساختار پولی آن زمان بهعنوان بخشی از نظام ارزشگذاری پول ایران به کار میرفت.
این نمونه با روش چاپ سنگی در چاپخانه مجلس تهران تولید شده است. ابعاد ۲۵ × ۲۸ میلیمتر و دندانهبندی ۱۱ از مشخصات فنی آن هستند. چاپ سنگی در آن دوره یکی از روشهای مورد استفاده برای تولید تمبرهای داخلی بود و بررسی کیفیت انتقال تصویر، یکنواختی رنگ آبی و وضعیت دندانهها میتواند در ارزیابی فیزیکی نمونه اهمیت داشته باشد.
در حوزه تمبرشناسی، این قطعه برای مجموعههای مربوط به تاریخ سلطنت پهلوی، پرتره پادشاهان، تمبرهای چاپ داخلی ایران و تحولات نظام پستی دهه ۱۳۱۰ جایگاه موضوعی مشخصی دارد. همچنین قرارگرفتن آن در کنار سایر ارزشهای اسمی سری دیناری، امکان بررسی تفاوت رنگها، ارزشها و ویژگیهای چاپی این مجموعه را فراهم میکند.
تمبر ۱۰ دیناری رضاشاه تنها یک نشان پرداخت هزینه پستی نیست؛ بلکه سندی تصویری از دورهای مهم در تاریخ معاصر ایران و بازتابی از شیوه معرفی اقتدار سلطنت در ارتباطات عمومی آن زمان است.
شما میتوانید همین تمبر را در سبد خرید خود به آلبوم مجموعه تمبر خود اضافه کنید.