تمبر
-
وضعیتمُهر نخورده / بی باطل
-
نوع تمبرمناسبتی و یادبودی
-
کشور
در پوشاک سنتی زنان لرستان، رنگ و آرایش لباس صرفاً جنبه زیبایی ندارد؛ این عناصر بخشی از شیوه بازنمایی هویت فرهنگی و سلیقه بومی هستند. لباس زنان لر با دامنهای بلند و پرچین، پیراهنهای نسبتاً بلند، پوشش سر و تزئینات پارچهای شناخته میشود. این ترکیب در کنار رنگهای زنده و نقشهای متنوع، چهرهای متمایز از پوشاک زنان مناطق زاگرس به وجود آورده است.
تمبر ۱۰ ریالی ایران که در ۱۱ مارس ۱۹۸۱ منتشر شد، یکی از آثار مجموعه جشنواره سال نو است که به معرفی پوشاک محلی اختصاص دارد. در این مجموعه، پوشش مردان و زنان لرستان بهعنوان دو جلوه متفاوت از فرهنگ منطقهای انتخاب شدهاند. اختصاص یک تمبر مستقل به لباس زنان، اهمیت این بخش از میراث فرهنگی را در معرفی تنوع قومی و سنتهای ایرانی نشان میدهد.
یکی از ویژگیهای شاخص لباس زنان لرستان، دامنهای بسیار پرچین و گسترده است که در پوشش سنتی با پیراهنی بلند همراه میشود. روسری و سربند نیز از اجزای مهم این پوشش به شمار میروند و شیوه بستن آنها در مناطق مختلف تفاوتهایی دارد. در برخی نمونهها، جلیقههای بلند و تزئینشده روی پیراهن قرار میگیرند و لبه آستینها و لباس با نقشهای گلدار یا طرحهای دستدوز آراسته میشوند. تنوع رنگی، بهویژه استفاده از طیفهای روشن و شاد، از مشخصههای شناختهشده پوشاک زنان لر است.
لباس محلی در زندگی سنتی زنان لر، با شرایط اقلیمی، فعالیتهای روزانه و مناسبتهای اجتماعی ارتباط داشته است. نوع پارچه، میزان تزئینات و شیوه پوشیدن لباس میتوانسته متناسب با موقعیت استفاده تغییر کند. در مراسم عروسی و جشنهای خانوادگی، جلوه رنگ و آرایش پوشش اهمیت بیشتری پیدا میکرد. از این منظر، پوشاک سنتی را میتوان نوعی زبان فرهنگی دانست که بدون نیاز به نوشته، بخشی از آداب و شیوه زندگی یک جامعه را منتقل میکند.
قرارگرفتن این موضوع در مجموعه نوروز ۱۹۸۱ نیز معنای قابل توجهی دارد. نوروز در میان اقوام ایرانی با آداب محلی و جلوههای گوناگون فرهنگی همراه است و پوشاک سنتی یکی از نمودهای دیداری این تفاوتهای منطقهای محسوب میشود. تمبر مورد بحث، در کنار معرفی یک پوشش بومی، تصویری از پیوند جشن ملی با هویتهای فرهنگی ایران ارائه میکند.
از لحاظ فنی، این تمبر با روش فتوگراور و در چاپی رنگارنگ تولید شده است. ارزش اسمی آن ۱۰ ریال و تیراژ انتشارش پنج میلیون قطعه بوده و دندانهبندی ۱۳ دارد. واترمارک نشان ایران با شکل دایره و کتیبه «ش» در قسمت بالایی نیز از جزئیات قابل بررسی در شناسایی نسخه اصلی آن است. این ویژگیها در کنار موضوع مردمنگارانه، امکان مطالعه آن را از دو منظر تاریخ پست و تاریخ پوشاک فراهم میکنند.
برای مجموعهداران، این تمبر بهخصوص در کنار نمونه مردانه همین مجموعه، امکان شکلدادن به یک مجموعه دوتایی با محوریت پوشاک لرستان را فراهم میآورد. همچنین در مجموعههای مربوط به پوشاک زنان، فرهنگ اقوام ایرانی و تمبرهای نوروزی جایگاه موضوعی مشخصی دارد. این اثر یادگاری از فرهنگی است که در آن لباس، بخشی از حافظه تاریخی و نشانهای از پیوند نسلها با سنتهای محلی به شمار میرود.
شما میتوانید همین تمبر را در سبد خرید خود به آلبوم مجموعه تمبر خود اضافه کنید.