تمبر
-
وضعیتمُهر خورده / باطله
-
نوع تمبررسمی و دولتی
-
کشور
پیدایش بانک ملی ایران در سال ۱۳۰۷ خورشیدی، نقطه عطفی در تاریخ شکلگیری نظام بانکی نوین کشور بود. تأسیس این نهاد، زمینه ایجاد یک ساختار مالی ملی را فراهم کرد و بهتدریج نقش مهمی در سازماندهی فعالیتهای اقتصادی، مبادلات پولی و توسعه خدمات بانکی بر عهده گرفت. ساختمان مرکزی بانک ملی در تهران نیز بهعنوان نمادی از این تحول، در شمار بناهای شاخص اداری و اقتصادی قرن چهاردهم خورشیدی قرار گرفت. تصویر این ساختمان بر تمبر ۲۰ دیناری سال ۱۳۲۸، بازتابی از اهمیت نهادهای مالی در معرفی چهره جدید ایران است.
بنایی که در ارتباط با این انتشار شناخته میشود، ساختمان مرکزی بانک ملی در خیابان فردوسی تهران است. طراحی آن به معمار آلمانی، هاینریش (H. Heinrich)، سپرده شد و عملیات ساخت از سال ۱۳۱۲ خورشیدی آغاز گردید. ساختمان در سال ۱۳۱۵ به بهرهبرداری رسید و بهعنوان یکی از نمونههای شاخص معماری مدرن اداری در تهران شناخته شد. اهمیت این بنا تنها به کارکرد بانکی آن محدود نبود؛ بلکه نمای بیرونیاش تلاش میکرد هویت تاریخی ایران را با الگوهای معماری اروپایی تلفیق کند.
در طراحی نمای ساختمان، نشانههایی از معماری ایران باستان به چشم میخورد. استفاده از تناسبات متقارن، ستونهای سنگی و عناصر الهامگرفته از معماری هخامنشی، جلوهای متفاوت به یک مرکز مالی مدرن بخشیده است. این رویکرد را میتوان بخشی از گرایش معماری دوره پهلوی اول به بهرهگیری از نمادهای تاریخی ایران در ساختمانهای عمومی دانست؛ رویکردی که بناهای اداری را به ابزارهایی برای نمایش هویت ملی و پیشرفت عمرانی تبدیل میکرد.
انتخاب ساختمان بانک ملی برای یک تمبر پستی، از جنبه دیگری نیز قابل توجه است. بانک در زندگی روزمره مردم با پسانداز، دریافت و پرداخت پول، تأمین اعتبار و فعالیتهای تجاری ارتباط داشت. به همین دلیل، نمایش بنای آن در یک انتشار رسمی، معرفی یکی از نهادهایی بود که مستقیماً با اقتصاد و مناسبات مالی جامعه سروکار داشت. این موضوع، تمبر را از بسیاری از نمونههای دارای موضوعات سلطنتی یا تاریخی متمایز میکند.
در ساختار تصویری اثر، پرتره محمدرضا شاه پهلوی در کنار موضوع معماری قرار گرفته است. این شیوه طراحی، دو وجه از هویت رسمی کشور را در یک قاب گرد آورده است: سلطنت از یک سو و نهاد اقتصادی ملی از سوی دیگر. رنگهای آبی روشن و بنفش نیز ترکیب بصری این نمونه را شکل میدهند. چاپ فتوگراور با دندانهبندی ۱۱، از مشخصات فنی ثبتشده آن است. این روش چاپ برای انتقال جزئیات تصویری در تولید انبوه تمبرهای چندرنگ کاربرد داشت.
از منظر تاریخ اقتصادی ایران، این تمبر برای مطالعه گسترش بانکداری جدید، معماری مؤسسات مالی و شکلگیری چهره مدرن تهران اهمیت دارد. همچنین علاقهمندان به تاریخ بانک ملی، بناهای اداری دوره پهلوی و نمادهای اقتصادی ایران میتوانند آن را در کنار اسناد تصویری و دیگر تمبرهای مرتبط با زیرساختهای کشور بررسی کنند.
ساختمان بانک ملی در خیابان فردوسی، امروزه نیز بخشی از میراث معماری معاصر تهران به شمار میرود. تمبر ۲۰ دیناری سال ۱۳۲۸ با ثبت تصویر این بنا، خاطره دورهای را زنده نگه میدارد که بانکداری ملی و معماری نوین در کنار یکدیگر در حال شکلدادن به سیمای اقتصادی پایتخت بودند.
شما میتوانید همین تمبر را در سبد خرید خود به آلبوم مجموعه تمبر خود اضافه کنید.