تمبر
-
وضعیتمُهر نخورده / بی باطل
-
نوع تمبرمناسبتی و یادبودی
-
کشور
مراقبت از مادران و کودکان و فراهمکردن خدمات درمانی برای اقشار کمبرخوردار، از موضوعات مهم در شکلگیری نهادهای اجتماعی ایران در دوره پهلوی دوم بود. در سالهای پس از جنگ جهانی دوم، نیاز به سازماندهی فعالیتهای خیریه، بهداشتی و درمانی بیش از گذشته احساس میشد. در چنین شرایطی، سازمان شاهنشاهی خدمات اجتماعی در سال ۱۳۲۶ خورشیدی تأسیس شد؛ نهادی که فعالیتهای آن به حوزههایی مانند درمان بیماران، گسترش مراکز بهداشتی و حمایت از کودکان و خانوادههای نیازمند ارتباط داشت.
تمبر موردنظر در سال ۱۳۵۵ و به مناسبت سیامین سال تأسیس این سازمان انتشار یافت. نوشته فارسی روی تمبر بهصراحت عبارت «سیامین سال تأسیس سازمان شاهنشاهی خدمات اجتماعی» را نشان میدهد. در بخش دیگری از آن نیز عنوان «خدمات درمانی و بهداشتی» دیده میشود که جهتگیری اجتماعی این یادبود را مشخص میکند. به این ترتیب، موضوع تمبر صرفاً بزرگداشت سالگرد یک نهاد نیست، بلکه توجه به فعالیتهای درمانی و مراقبتی را نیز در مرکز پیام خود قرار داده است.
عنصر اصلی تصویر، پرستاری با پوشش سفید و سبز است که نوزادی را در آغوش گرفته و با حالتی آرام از او مراقبت میکند. این ترکیب تصویری، ارتباط مستقیمی با سلامت کودکان، مراقبتهای اولیه و نقش نیروی پرستاری در نظام خدمات بهداشتی دارد. انتخاب مادرانه و انسانی این صحنه، به موضوعی سازمانی و اداری چهرهای ملموس بخشیده است؛ زیرا مخاطب بهجای مشاهده ساختمان یا نشان یک مؤسسه، با نمونهای از خدماتی روبهرو میشود که مستقیماً با زندگی انسانها ارتباط دارد.
توجه به پرستاری در تمبرهای ایران سابقه دیگری نیز داشت. در سال ۱۳۴۵، همزمان با روز پرستار، تمبرهایی با تصویر پرستار منتشر شده بودند. انتشار نمونه سال ۱۳۵۵ نشان میدهد که موضوع مراقبت و خدمات درمانی همچنان در مناسبتهای یادبود پستی مورد توجه قرار داشت. پژوهشی درباره تاریخ پزشکی ایران در تمبرهای یادبودی نیز این قطعه را در میان نمونههای مرتبط با معرفی حرفه پرستاری بررسی کرده است.
از نظر طراحی، زمینه آبیرنگ تمبر فضای مناسبی برای برجستهشدن پیکره پرستار و نوزاد فراهم کرده است. استفاده از رنگهای سبز، سفید، زرد و قهوهای در لباس و جزئیات تصویر، به تفکیک عناصر بصری کمک میکند. نشان رسمی سازمان در قسمت پایین سمت چپ و نشان ایران در بخش بالایی سمت چپ قرار گرفتهاند. نوشتههای فارسی و لاتین، ارزش اسمی و سال انتشار نیز در قسمتهای مختلف ترکیببندی جای گرفتهاند.
این قطعه با ارزش اسمی ۲ ریال و به روش چاپ لیتوگرافی افست تولید شده است. دندانهبندی خطی ۱۰٫۵ و واترمارک مشخصشده در اطلاعات فنی، از ویژگیهای قابل توجه آن هنگام شناسایی و بررسی نمونههای کلکسیونی هستند. تیراژ ۸۰۰ هزار قطعه نیز از مشخصات انتشار آن به شمار میرود.
از دیدگاه تمبرشناسی، این نمونه برای مجموعههای موضوعی تاریخ پزشکی ایران، پرستاری، بهداشت عمومی، مراقبت از کودکان و تاریخ سازمانهای اجتماعی اهمیت دارد. همچنین در مجموعه تمبرهای یادبود نهادهای عمومی دوره پهلوی دوم جایگاه مشخصی پیدا میکند.
این تمبر با تصویر پرستار و نوزاد، بخشی از تاریخ خدمات درمانی و اجتماعی ایران در دهه ۱۳۵۰ را به نمایش میگذارد.
شما میتوانید همین تمبر را در سبد خرید خود به آلبوم مجموعه تمبر خود اضافه کنید.