تمبر
-
وضعیتمُهر خورده / باطله
-
نوع تمبرپست هوایی
-
کشور
تمبرهای پست هوایی ایران در اوایل دهه ۱۳۳۰ خورشیدی، بازتابی از اهمیت روزافزون حملونقل هوایی در ارتباطات کشور هستند. تمبر ۳۰ ریالی قهوهای زیتونی، منتشرشده در اول بهمن ۱۳۳۱، یکی از قطعات مجموعهای است که در آن سه عنصر متفاوت از زندگی معاصر ایران در یک قاب تصویری گرد آمدهاند: هواپیما، معماری مذهبی تهران و چهره پادشاه کشور. این ترکیب، تصویری از ایران در دوره گسترش ارتباطات هوایی ارائه میدهد.
در بخش بالایی تمبر، هواپیمایی در حال پرواز دیده میشود که در فضای بالای بنای مسجد قرار گرفته است. در قسمت پایین و سمت چپ، مجموعهای از گنبد، منارهها و بخشهای معماری مسجد سپهسالار تهران به تصویر درآمدهاند. این بنا که امروزه با نام مسجد و مدرسه عالی شهید مطهری نیز شناخته میشود، از آثار مهم معماری مذهبی تهران در دوره قاجار است. گنبد و منارههای آن، با تزئینات و تناسبات معماری ایرانی، از نشانههای شاخص سیمای تاریخی پایتخت به شمار میروند.
در سمت راست ترکیببندی، پرتره محمدرضا شاه پهلوی با پوشش نظامی و کلاه رسمی قرار دارد. حضور تصویر پادشاه در کنار هواپیما و بنای شهری، به طراحی تمبر جنبهای فراتر از معرفی یک خدمت پستی میدهد. در این ترکیب، چهره حکومت، میراث معماری و فناوری حملونقل هوایی در کنار هم قرار گرفتهاند. نوشتههای فارسی و لاتین نیز نام ایران و عنوان پست هوایی را معرفی میکنند و مبلغ ۳۰ ریال در گوشه پایین سمت راست درج شده است.
انتشار این مجموعه در زمانی انجام شد که شبکه پروازهای داخلی و خارجی ایران در حال توسعه بود. هواپیما بهتدریج به یکی از ابزارهای مهم جابهجایی مسافر، نامه و محموله تبدیل میشد و خدمات پست هوایی امکان انتقال سریعتر مراسلات به مقصدهای دورتر را فراهم میکرد. انتخاب هواپیما بهعنوان عنصر اصلی تصویر، با کارکرد واقعی این نوع تمبر ارتباط مستقیم دارد؛ زیرا ارزش اسمی آن برای خدمات پستی هوایی در نظر گرفته شده بود.
از نظر فنی، چاپ فتوگراور امکان نمایش جزئیات پرتره، بدنه هواپیما و تزئینات معماری مسجد را در قالبی نسبتاً کوچک فراهم کرده است. رنگ قهوهای زیتونی نیز به تصویر حالتی یکپارچه داده و اختلاف تیرگی و روشنی بخشهای مختلف را برجسته میکند. دندانهبندی ۱۱ و ابعاد ۴۲ × ۳۰ میلیمتر از مشخصات قابل توجه این نسخه هستند.
این قطعه برای مجموعههای تخصصی تاریخ هوانوردی، پست هوایی ایران، معماری مذهبی تهران و تمبرهای دوره محمدرضا شاه اهمیت دارد. همچنین قرار گرفتن آن در مجموعه چندارزشی سال ۱۹۵۳، امکان مقایسه ارزشهای اسمی و رنگهای مختلف یک طرح مشترک را فراهم میکند.
تمبر ۳۰ ریالی قهوهای زیتونی، با پیوند دادن تصویر یک هواپیما به مسجد سپهسالار و پرتره محمدرضا شاه، سندی تصویری از همنشینی میراث معماری و فناوری ارتباطی در ایران اوایل دهه ۱۳۳۰ است.
شما میتوانید همین تمبر را در سبد خرید خود به آلبوم مجموعه تمبر خود اضافه کنید.