تمبر
-
وضعیتمُهر خورده / باطله
-
نوع تمبررسمی و دولتی
-
کشور
در دهه ۱۳۳۰ خورشیدی، اداره پست علاوه بر انتقال نامهها و مکاتبات، مسئولیت جابهجایی بستهها و کالاهای ارسالی میان شهرهای مختلف را نیز بر عهده داشت. ارسال چنین محمولههایی مستلزم ثبت اطلاعات در بارنامه و دریافت هزینه متناسب با خدمات حمل بود. در این فرایند، تمبرهای اختصاصی امانات پستی نقش یک سند مالی را ایفا میکردند و به میزان کرایه دریافتی روی بارنامهها الصاق میشدند. تمبر سهریالی مورد بررسی، یکی از نمونههای این نظام خدماتی است که در ۲۰ مه ۱۹۵۸، در دوران حکومت محمدرضا شاه پهلوی منتشر شد.
ارزش اسمی این نمونه، آن را در میان مبالغ مختلف سری امانات پستی قرار میدهد. استفاده از چند ارزش متفاوت به ادارات پست امکان میداد هزینههای مربوط به ارسال محمولهها را بر اساس تعرفههای تعیینشده ثبت کنند. در واقع، این تمبرها در کنار اسناد حمل، بخشی از فرایند اداری جابهجایی بستهها بودند؛ فرایندی که از تحویل مرسوله توسط فرستنده آغاز میشد و تا ثبت مشخصات و ارسال آن به مقصد ادامه پیدا میکرد.
در مرکز طرح، شیپور پستی درون قابی با تزئینات متقارن دیده میشود. این نماد از نشانههای شناختهشده ارتباطات پستی است و در طراحی تمبرهای کشورهای مختلف نیز سابقه دارد. انتخاب شیپور بهعنوان عنصر اصلی تصویر، بدون نیاز به نمایش ساختمان یا شخصیت خاص، ماهیت خدماتی انتشار را به مخاطب منتقل میکند. رنگ سبز نیز به طرح هویت بصری مشخصی داده و آن را از نمونههای دیگر این گروه با رنگهای متفاوت متمایز میسازد.
یکی از جزئیات قابل توجه این انتشار در پشت تمبر قرار دارد. در این قسمت، قاب مستطیلی حاوی واژه معکوس IRAN دیده میشود که بهعنوان یکی از نشانههای شناسایی این گونه شناخته شده است. واترمارک نشان ایران با جهت رو به بالا نیز در کاغذ تمبر وجود دارد. ابعاد ۲۵ × ۳۱ میلیمتر، دندانهبندی ۱۲٫۵ و استفاده از روش فن چاپ، دیگر مشخصات فنی این نمونه هستند.
در بررسی جایگاه تاریخی این انتشار، ارتباط آن با فعالیتهای روزمره شبکه پستی اهمیت ویژهای دارد. شیپور پستی در اینجا تنها یک نقش تزئینی نیست؛ بلکه نماینده دورهای است که انتقال مرسولات و بستههای تجاری به کمک شبکه گسترده ادارات پست انجام میشد. بارنامه نیز در آن زمان نقش مهمی در ثبت مشخصات محموله و هزینه جابهجایی داشت و تمبرهای امانات بخشی از همین اسناد اداری بودند. از این منظر، نمونه سهریالی را میتوان در ارتباط با تاریخ حملونقل عمومی و شیوه مدیریت مرسولات در ایران میانه قرن بیستم مطالعه کرد.
رنگ سبز و ارزش اسمی سه ریال، هویت ظاهری این نمونه را در میان انتشارهای امانات پستی مشخص میکند. این تمبر بهجای روایت یک واقعه یا بزرگداشت یک شخصیت، تصویری از عملکرد روزمره یکی از خدمات ارتباطی کشور را به یادگار گذاشته است.
شما میتوانید همین تمبر را در سبد خرید خود به آلبوم مجموعه تمبر خود اضافه کنید.