تمبر
-
وضعیتمُهر نخورده / بی باطل
-
نوع تمبررسمی و دولتی
-
کشور
در میان تمبرهای سلطنتی ایران، نحوه نمایش تاج و نشانهای پادشاهی بخشی از هویت بصری هر دوره محسوب میشود. تمبر ۵۰ دیناری سری چهاردهم که در سال ۱۳۵۱ خورشیدی انتشار یافت، از همین منظر قابل توجه است. در این قطعه، پرتره محمدرضا شاه پهلوی در ترکیب با رنگ طلایی تاج و قاب تمبر قرار گرفته و جلوهای رسمی و سلطنتی به طراحی بخشیده است. همراهی رنگ طلایی با زمینه سبز مایل به آبی، مهمترین ویژگی ظاهری این نمونه در مقایسه با بسیاری از تمبرهای پرترهای همدوره آن است.
محمدرضا شاه پهلوی از سال ۱۳۲۰ تا ۱۳۵۷ پادشاه ایران بود. در طول سلطنت او، تصویر شخص شاه بارها در انتشارهای پستی کشور مورد استفاده قرار گرفت. این تصاویر تنها بازتابدهنده چهره یک شخصیت تاریخی نبودند؛ بلکه در ساختار ارتباطات رسمی، بهعنوان نمادی از حاکمیت و هویت حکومتی نیز حضور داشتند. تمبرهای دارای تصویر پادشاه، به دلیل گردش گسترده در مکاتبات، تصویر رسمی حکومت را در ارتباطات داخلی و بینالمللی بازتاب میدادند.
سال ۱۳۵۱ در دورهای قرار داشت که ایران برنامههای توسعه اقتصادی و عمرانی متعددی را دنبال میکرد. در چنین فضایی، انتشار سریهای قطعی پستی همچنان ادامه داشت و تمبرهای دارای تصویر شاه، بخشی از نیاز روزمره شبکه پست کشور را تأمین میکردند. برخلاف تمبرهای یادبود که معمولاً به مناسبت یک رویداد مشخص منتشر میشوند، سریهای قطعی برای استفاده مستمر در خدمات پستی طراحی و عرضه میشدند. به همین دلیل، این گروه از تمبرها در شناخت نظام پستی و شیوه بازنمایی حکومت در دورههای مختلف اهمیت دارند.
ویژگی متمایز این نمونه، استفاده از رنگ طلایی در تاج و قاب پیرامون تصویر است. این انتخاب، توجه بیننده را به نشان سلطنتی جلب میکند و در کنار رنگ سبز مایل به آبی، تضاد بصری مشخصی پدید میآورد. در بررسی تمبرهای این دوره، تغییر رنگ قاب، جزئیات پرتره و نحوه نمایش تاج میتواند برای مقایسه نمونههای متعلق به سریهای مختلف مورد توجه قرار گیرد.
از نظر فنی، این تمبر با روش فتوگراور چاپ شده و ابعاد آن ۲۶ × ۳۲ میلیمتر است. دندانهبندی ۱۳½ در ۱۳ و واترمارک نشان ایران با کتیبه «ش» در قسمت بالا، دو مشخصه مهم برای شناسایی و بررسی نسخههای آن هستند. تیراژ ۲۵ میلیون قطعه نیز نشاندهنده انتشار گسترده این تمبر برای مصارف پستی است.
در حوزه مجموعهداری، این قطعه جایگاه مشخصی در مجموعه تمبرهای سلطنتی ایران، پرتره پادشاهان، نشانهای پادشاهی و تاریخ انتشارهای قطعی دوره پهلوی دارد. همچنین مقایسه آن با تمبرهای سری هفتم و شانزدهم محمدرضا شاه، امکان بررسی تغییرات طراحی، رنگآمیزی و شیوه بازنمایی چهره سلطنتی در فاصله سالهای مختلف را فراهم میکند.
این انتشار ۵۰ دیناری، نمونهای از پیوند طراحی گرافیکی تمبر با نمادهای رسمی سلطنت در ایران است؛ تاج طلایی و قاب رنگی آن، مشخصهای است که هویت بصری این نسخه را از دیگر انتشارهای پرترهای متمایز میکند.
شما میتوانید همین تمبر را در سبد خرید خود به آلبوم مجموعه تمبر خود اضافه کنید.