تمبر
-
وضعیتمُهر خورده / باطله
-
نوع تمبررسمی و دولتی
-
کشور
تمبر ۵ دیناری رضا شاه پهلوی از نمونههای سری پستی دوران پهلوی اول است که تصویر پادشاه را بدون کلاه به نمایش میگذارد. این ویژگی در شناخت ظاهری این انتشار اهمیت دارد؛ زیرا پوشش سر در پرترههای رسمی آن دوره یکی از عناصر قابل توجه در بازنمایی چهره پادشاه بود. در این نسخه، تصویر رضا شاه بدون کلاه طراحی شده و ترکیب آن با رنگ بنفش براق، جلوهای متفاوت به تمبر بخشیده است.
در این انتشار، نوشته فرانسوی روی تمبر نیز جنبه قابل توجهی دارد. عبارت «POSTES IRANIENNES» به معنای «پست ایران» است و نشاندهنده تداوم استفاده از زبان فرانسوی در معرفی خدمات پستی کشور در مکاتبات و ارتباطات بینالمللی آن دوره است. از سال ۱۹۳۵، عنوان فرانسوی مورد استفاده روی تمبرهای ایران به این عبارت تغییر یافت؛ بنابراین نوشته فرانسوی بخشی از هویت تاریخی این انتشار محسوب میشود.
انتشار این تمبر در دورهای صورت گرفت که نظام اداری و ساختار حکومتی ایران در حال تمرکز بیشتر بود. رضا شاه که از سال ۱۹۲۵ تا ۱۹۴۱ سلطنت کرد، در سیاستهای حکومتی خود بر ایجاد نهادهای متمرکز، گسترش زیرساختها و نوسازی ساختار کشور تأکید داشت. در چنین فضایی، تمبرهای پستی نیز به یکی از ابزارهای نمایش رسمی هویت حکومت تبدیل شده بودند. تصویر پادشاه بر روی تمبر، علاوه بر کاربرد پستی، حضور نمادین سلطنت را در ارتباطات روزمره مردم و مکاتبات داخلی و خارجی بازتاب میداد.
تفاوت این سری با بسیاری از تصاویر پیشین رضا شاه، در حذف کلاه از پرتره اوست. این تغییر ظاهری، تمایز مشخصی میان نسخههای مختلف تصویر پادشاه ایجاد میکند و برای تشخیص گونههای تمبرشناختی اهمیت دارد. رنگ بنفش براق نیز در کنار اندازه ۲۴ × ۳۲ میلیمتری، از مشخصات دیداری این نمونه است. چاپ آن در چاپخانه مجلس تهران و با روش چاپ گود انجام شده و دندانهبندی ۱۱ از دیگر ویژگیهای فنی قابل بررسی آن به شمار میرود.
از منظر تمبرشناسی، این نمونه برای مطالعه تغییرات پرترههای رسمی رضا شاه، تحول نوشتههای فرانسوی روی تمبرهای ایران و انتشارهای پستی دهه ۱۹۳۰ اهمیت دارد. همچنین قرارگرفتن آن در مجموعههای مرتبط با تاریخ خاندان پهلوی، پادشاهان ایران و تاریخ پست کشور، امکان مقایسه آن را با دیگر ارزشهای اسمی همین سری فراهم میکند.
تمبر ۵ دیناری رضا شاه بدون کلاه، در واقع سندی کوچک از شیوه بازنمایی سلطنت و هویت پستی ایران در میانه دهه ۱۳۱۰ شمسی است؛ نمونهای که تصویر پادشاه، زبان فرانسوی و ویژگیهای چاپی آن، سه جنبه متمایز از تاریخ تمبر ایران را در کنار یکدیگر قرار میدهند.
شما میتوانید همین تمبر را در سبد خرید خود به آلبوم مجموعه تمبر خود اضافه کنید.