تمبر
-
وضعیتمُهر نخورده / بی باطل
-
نوع تمبرمناسبتی و یادبودی
-
کشور
لباس محلی تنها پوششی برای زندگی روزمره نیست؛ در بسیاری از جوامع ایرانی، شیوه پوشش بخشی از هویت قومی، پیشینه اجتماعی و سنتهای منطقهای را بازتاب میدهد. استان لرستان در غرب ایران، با فرهنگ دیرینه لری و پیوندهای تاریخی با نواحی کوهستانی زاگرس، یکی از مناطقی است که پوشاک سنتی آن ویژگیهای متمایزی دارد. تمبر یادبودی ۵ ریالی سال ۱۹۸۱ با موضوع لباس مردان لرستان، تصویری از همین میراث فرهنگی را در قالب یک اثر پستی ثبت کرده است.
انتشار این تمبر در مجموعه جشنواره سال نو و نوروز ۱۹۸۱، نشاندهنده توجه به تنوع فرهنگی ایران در کنار مناسبت ملی نوروز است. نوروز بهعنوان جشن آغاز بهار، در مناطق مختلف کشور با آداب، موسیقی، پوشاک و آیینهای محلی همراه میشود. انتخاب پوشاک مردان لرستان برای این مجموعه، فرصتی فراهم کرده تا یکی از جلوههای فرهنگ منطقهای ایران در رسانهای فراتر از مرزهای جغرافیایی معرفی شود.
پوشاک مردان لر در شکل سنتی خود از اجزای گوناگونی تشکیل شده است. کلاه نمدی، پیراهن، جلیقه، شلوار بلند و کفش سنتی از عناصر شناختهشده این پوشش هستند. یکی از شاخصترین لباسهای مردانه در میان گروههای لر، چوقا است؛ بالاپوشی بدون آستین با زمینه پشمی روشن و نوارهای عمودی تیره که معمولاً تا نزدیکی زانو امتداد دارد. این پوشش در گذشته در لرستان رواج داشته و بعدها در میان برخی گروههای بختیاری نیز گسترش یافته است. تفاوت در شکل لباسها و شیوه استفاده از آنها میتواند بازتابدهنده تعلقات منطقهای و تفاوتهای اجتماعی باشد.
از منظر تاریخی، پوشاک سنتی لرستان در طول سده گذشته دستخوش تغییراتی شده است. اصلاحات پوششی دوران رضاشاه و گسترش لباسهای جدید، بر شیوه پوشش مردان در مناطق مختلف ایران تأثیر گذاشت. با این حال، بخشهایی از لباس بومی در زندگی عشایری و روستایی باقی ماند و به نشانهای از تداوم سنتهای محلی تبدیل شد. به همین دلیل، ثبت این پوشش در یک تمبر دولتی را میتوان نوعی مستندسازی تصویری از فرهنگ پوشاک ایران در دوران معاصر دانست.
از نظر مشخصات فنی، این تمبر در ۱۱ مارس ۱۹۸۱، برابر با ۲۰ اسفند ۱۳۵۹، با ارزش اسمی ۵ ریال و تیراژ پنج میلیون قطعه منتشر شد. چاپ فتوگراور و استفاده از رنگهای متنوع، امکان نمایش جزئیات تصویری پوشاک را فراهم کرده است. دندانهبندی ۱۳ و وجود واترمارک نشان ایران نیز از ویژگیهای قابل توجه در بررسی فنی این اثر هستند. این مشخصات در کنار موضوع مردمنگارانه تمبر، آن را به نمونهای قابل توجه از ثبت میراث فرهنگی در تاریخ پست ایران تبدیل میکنند.
از دیدگاه تمبرشناسی، این اثر جایگاه مشخصی در مجموعههای تخصصی نوروز، لباسهای سنتی جهان، فرهنگ اقوام ایرانی و تاریخ پوشاک دارد. همچنین برای پژوهشگرانی که تحول شیوه معرفی هویتهای منطقهای ایران در تمبرهای پس از انقلاب را دنبال میکنند، موضوع آن اهمیت مستندی دارد.
این تمبر یادآور پیوند میان جشن ملی نوروز و تنوع فرهنگی ایران است؛ اثری که پوشش مردان لرستان را از یک سنت منطقهای به بخشی از حافظه تصویری تمبرهای ایران تبدیل کرده است.
شما میتوانید همین تمبر را در سبد خرید خود به آلبوم مجموعه تمبر خود اضافه کنید.