دهه ۱۳۴۰ خورشیدی برای ایران با مجموعه‌ای از تغییرات اجتماعی، اقتصادی و عمرانی همراه بود. گسترش شهرها، توسعه راه‌ها، افزایش فعالیت‌های صنعتی و تغییر ساختارهای آموزشی، چهره کشور را به‌تدریج دگرگون می‌کرد. در چنین فضایی، تمبرهای پستی نیز بخشی از اسناد تصویری دوران خود بودند؛ قطعات کوچکی که در کنار وظیفه ارتباطی، چهره رسمی کشور و نمادهای مورد تأکید حکومت را به مخاطبان داخلی و خارجی نشان می‌دادند.

تمبر ۵ ریالی قهوه‌ای تیره با تصویر محمدرضاشاه پهلوی، یکی از انتشارهای سری یازدهم تمبرهای پستی ایران است. تاریخ ثبت‌شده برای این نمونه در کاتالوگ، ۲۶ اکتبر ۱۹۶۲ است؛ با این حال، درباره جایگاه دقیق آن در میان انتشارهای سال‌های ۱۳۴۱ تا ۱۳۴۳، بهتر است بازه این دوره در نظر گرفته شود.

در این اثر، پرتره شاه عنصر اصلی طراحی است و رنگ قهوه‌ای تیره، فضای بصری متفاوتی نسبت به نمونه‌های روشن‌تر همین مجموعه ایجاد می‌کند. ارزش اسمی ۵ ریال نیز این تمبر را در میان نمونه‌های چندارزشی آن دوره قرار می‌دهد. در آن زمان، تنوع مبالغ تمبرها به نیازهای متفاوت مکاتبات و مرسولات پستی پاسخ می‌داد و به همین دلیل مجموعه‌های پستی معمولاً شامل چندین ارزش اسمی و رنگ‌بندی مختلف بودند.

یکی از جزئیات قابل توجه این نمونه، نشان آب کتیبه فارسی در قسمت بالایی کاغذ است. نشان آب از ویژگی‌های مهم امنیتی و شناسایی کاغذهای تمبر به شمار می‌رفت و بررسی آن در کنار رنگ، ابعاد و دندانه می‌تواند به تشخیص چاپ‌ها و گونه‌های مختلف کمک کند. این تمبر با ابعاد ۲۵ × ۳۱ میلی‌متر، چاپ فتوگراور و دندانه خطی ۱۱ در کاتالوگ‌ها ثبت شده است.

از دیدگاه مجموعه‌داری، اهمیت این نمونه فقط به تصویر محمدرضاشاه محدود نمی‌شود. قرار گرفتن آن در سری یازدهم، رنگ قهوه‌ای تیره، ارزش اسمی ۵ ریال و ویژگی‌های فنی مشخص، امکان مقایسه آن را با سایر تمبرهای همین دوره فراهم می‌کند. گردآوری این انتشارها در کنار یکدیگر، تصویری منظم‌تر از روند طراحی و چاپ تمبرهای ایران در سال‌های آغازین دهه ۱۳۴۰ به دست می‌دهد.

شما می‌توانید همین تمبر را در سبد خرید خود به آلبوم مجموعه تمبر خود اضافه کنید.