تمبر
-
نوع تمبرمناسبتی و یادبودی
-
وضعیتمُهر خورده / باطله
-
کشور
در میان اسناد تصویری برجایمانده از تشریفات سلطنتی ایران در دوره رضاشاه، تمبرهای یادبود ازدواج ولیعهد جایگاه ویژهای دارند؛ اما قطعه ۹۰ دیناری این مجموعه را میتوان از زاویه دیگری نیز بررسی کرد: نقش ارزش اسمی در ساختار یک انتشار یادبودی و چگونگی ثبت یک مناسبت حکومتی در نظام پستی آن دوران.
انتشار این مجموعه در سال ۱۹۳۹ با ازدواج محمدرضا پهلوی و فوزیه فؤاد ارتباط داشت. فوزیه، دختر فؤاد اول، پادشاه مصر، و خواهر ملک فاروق بود. این ازدواج در دورهای اتفاق افتاد که روابط دربارهای خاورمیانه همچنان از پیوندهای خانوادگی سلطنتی تأثیر میپذیرفت. وصلت ولیعهد ایران با خاندان سلطنتی مصر، علاوه بر جنبه خانوادگی، بازتابی از مناسبات سیاسی و اجتماعی دو کشور در فضای آن زمان بود. مراسم ازدواج در دو مرحله، ابتدا در قاهره و سپس در تهران، برگزار شد و به همین دلیل این رویداد در هر دو کشور جنبه تشریفاتی و بینالمللی پیدا کرد.
نکته قابل توجه درباره قطعه حاضر، ارزش اسمی ۹۰ دیناری آن است. مجموعه عروسی ولیعهد از پنج ارزش تشکیل شده بود: یک، ده، سی و نود دینار و یک ریال و پنجاه دینار. بنابراین این تمبر در میان ارزشهای دیناری مجموعه، بالاترین مبلغ اسمی را دارد. چنین تنوعی در ارزشها، امکان استفاده از تمبرها برای پرداخت هزینههای متفاوت پستی را فراهم میکرد و در عین حال ساختار یک مجموعه یادبودی کامل را شکل میداد.
از نظر تولید، این انتشار به سفارش ایران در سوئیس انجام شد و چاپخانه کوروازیه مسئولیت چاپ آن را بر عهده داشت. انتخاب کاغذ گرانیتی با الیاف آبی سلطنتی، از ویژگیهای قابل توجه این مجموعه است. روش فتوگراور نیز امکان بازتولید جزئیات تصویری با درجات مختلف تیرگی و روشنی را فراهم میکرد. ابعاد ۴۱ × ۲۶ میلیمتر و دندانهبندی ۱۱ و سهچهارم، از مشخصات فنی مشترک این قطعه با دیگر ارزشهای مجموعه به شمار میروند.
نکته دیگری که به شناخت تاریخی این تمبر کمک میکند، تحول نقش تمبرهای یادبودی در دوره رضاشاه است. در دهه ۱۹۳۰، اداره پست ایران بهتدریج انتشار تمبرهای مناسبتی را از تمبرهای معمولی و مصرفی متمایز کرد. در این روند، تمبر علاوه بر کارکرد پستی، به رسانهای رسمی برای ثبت مناسبتهای مهم و معرفی چهرههای مرتبط با حکومت تبدیل شد. مجموعه عروسی ولیعهد نمونهای روشن از این رویکرد است.
از منظر مجموعهداری، نسخه ۹۰ دیناری به دلیل رنگ عنابی تیره، ارزش اسمی متمایز و تعلق به مجموعه پنجارزشی عروسی سلطنتی، برای تکمیل مجموعههای تاریخ پهلوی، تمبرهای خاندان سلطنتی و انتشارهای مناسبتی ایران اهمیت دارد. تیراژ ۸۰۰ هزار قطعهای آن نیز از مشخصات قابل ثبت در بررسی نسخههای این انتشار است.
این تمبر، افزون بر ثبت یک مناسبت خانوادگی سلطنتی، نمونهای از پیوند میان نظام پستی، تشریفات دربار و بازنمایی رسمی رویدادهای مهم در ایران سال ۱۳۱۸ است.
شما میتوانید همین تمبر را در سبد خرید خود به آلبوم مجموعه تمبر خود اضافه کنید.