تمبر یادبودی 1 ریال جمهوری اسلامی ایران به مناسبت «روز جهانی قدس» که جمهوری اسلامی ایران در تاریخ ۱۵ ژوئیه ۱۹۸۲ منتشر کرد، یکی از تمبرهای مذهبی و سیاسی مهم ایران پس از انقلاب اسلامی است. این تمبر با ارزش اسمی ۱ ریال، تصویری از یکی از شناخته‌شده‌ترین بناهای مذهبی جهان اسلام، یعنی قبةالصخره (Dome of the Rock) در شهر اورشلیم (Jerusalem) را به نمایش می‌گذارد و در مجموعه تمبرهای موضوعی مرتبط با معماری اسلامی، مساجد و رویدادهای مذهبی جای می‌گیرد.

قبةالصخره یکی از مشهورترین آثار معماری اسلامی در جهان است که در مجموعه مسجدالاقصی در بخش تاریخی اورشلیم قرار دارد. این بنا که با گنبد طلایی خود شناخته می‌شود، از مهم‌ترین نمادهای معماری دوره اسلامی به شمار می‌رود و در طول تاریخ جایگاهی ویژه در فرهنگ و باورهای مسلمانان داشته است. انتخاب این بنا برای طراحی تمبر، ارتباط مستقیم با موضوع روز جهانی قدس و اهمیت نمادین شهر اورشلیم در گفتمان سیاسی و مذهبی جمهوری اسلامی ایران دارد.

این تمبر در دوران جمهوری اسلامی ایران، در دوره رهبری آیت‌الله سید روح‌الله خمینی و ریاست‌جمهوری آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای منتشر شد. انتشار آن در سال ۱۹۸۲، هم‌زمان با سال‌های ابتدایی دهه ۱۳۶۰ خورشیدی و فضای سیاسی پس از انقلاب ایران بود؛ دوره‌ای که موضوع فلسطین و حمایت از آرمان قدس در سیاست رسمی جمهوری اسلامی جایگاه ویژه‌ای داشت.

از نظر فنی، این اثر یک تمبر یادبودی (Commemorative Stamp) محسوب می‌شود و با روش چاپ گراور (Photogravure) تولید شده است. این شیوه چاپ امکان نمایش جزئیات دقیق معماری و ایجاد طیف‌های رنگی متنوع را فراهم می‌کند. تمبر دارای ابعاد ۴۲ × ۲۸ میلی‌متر بوده و با دندانه‌بندی شانه‌ای (Comb Perforation) ۱۳ منتشر شده است؛ ویژگی‌ای که یکی از مشخصات مهم فنی ثبت‌شده در کاتالوگ‌های معتبر تمبرشناسی مانند Michel، Stanley Gibbons و Colnect محسوب می‌شود.

واترمارک این تمبر نیز شامل عبارت «جمهوری اسلامی ایران» به زبان فارسی است که به سمت بالا قرار گرفته و یکی از عناصر امنیتی و شناسایی چاپ این دوره به شمار می‌رود. تیراژ ۸ میلیون قطعه‌ای آن نشان می‌دهد که این تمبر در مقیاس گسترده منتشر شده، اما به دلیل موضوع تاریخی و مذهبی خود همچنان مورد توجه بسیاری از مجموعه‌داران تمبرهای ایران، خاورمیانه و تمبرهای مذهبی قرار دارد.

تمبر «روز جهانی قدس ۱۹۸۲» نمونه‌ای از پیوند میان هنر تمبرسازی، معماری اسلامی و تاریخ معاصر است. تصویر قبةالصخره بر روی این تمبر، آن را به قطعه‌ای جذاب برای کلکسیونرهایی تبدیل کرده که به دنبال جمع‌آوری تمبرهای مذهبی، معماری اسلامی و اسناد تصویری تاریخ سیاسی قرن بیستم هستند.

اگر به حوزه کلکسیون تمبر علاقه دارید، همین حالا این تمبر ارزشمند را به سبد خرید خود اضافه کنید.