تمبر یادبودی ۱۰ ریالی روز جانباز که در تاریخ ۲ مارس ۱۹۹۰ منتشر شد، یکی از مهم‌ترین تمبرهای اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در سال‌های پس از پایان جنگ ایران و عراق به شمار می‌رود. این تمبر به مناسبت روز جانباز انتشار یافت؛ روزی که به پاس فداکاری هزاران رزمنده‌ای نام‌گذاری شده است که در جریان جنگ هشت‌ساله دچار مجروحیت و معلولیت شدند و نقش مهمی در دفاع از تمامیت ارضی ایران ایفا کردند.

از منظر تاریخی، انتشار این تمبر در سال‌های نخست پس از پایان جنگ دارای اهمیت ویژه‌ای است. جامعه ایران در آن دوران وارد مرحله بازسازی شده بود و تجلیل از جانبازان و خانواده‌های ایثارگران به یکی از محورهای مهم فرهنگی کشور تبدیل شده بود. این تمبر را می‌توان بخشی از تلاش دولت برای حفظ یاد و خاطره فداکاری‌های دوران جنگ و تأکید بر ارزش‌های ایثار، مقاومت و ازخودگذشتگی دانست.

طرح تمبر از عناصر نمادین بهره می‌برد. حضور درخت در طراحی، نمادی از زندگی، تداوم، امید و باززایی پس از رنج و ویرانی جنگ تلقی می‌شود. ترکیب این عناصر با مفاهیم مرتبط با جانبازان، پیام روشنی درباره پیوند میان فداکاری و آینده‌سازی کشور ارائه می‌کند. به همین دلیل، این اثر علاوه بر ارزش پستی، دارای بار فرهنگی و اجتماعی قابل توجهی است.

از لحاظ تمبرشناسی، این تمبر با چاپ هلیوگراور (Photogravure) و دندانه‌بندی شانه‌ای ۱۳ (Comb 13) تولید شده و بر روی کاغذ دارای واترمارک رسمی جمهوری اسلامی ایران چاپ شده است. ابعاد دقیق آن ۲۶ × ۳۳ میلی‌متر بوده و با تیراژ سه میلیون نسخه منتشر گردید. اگرچه تیراژ نسبتاً بالا موجب دسترسی مناسب آن در بازار کلکسیونی شده است، اما نمونه‌های سالم، بدون لولا، با دندانه‌های کامل و مرکزیت مناسب چاپ، همچنان برای مجموعه‌داران تخصصی تمبرهای جمهوری اسلامی ایران جذابیت بالایی دارند.

این تمبر امروزه یکی از آثار مهم موضوعی برای کلکسیونرهای علاقه‌مند به تاریخ جنگ ایران و عراق، فرهنگ ایثار و تمبرهای اجتماعی ایران محسوب می‌شود و در کنار سایر تمبرهای مرتبط با دفاع مقدس، جایگاه ویژه‌ای در مجموعه‌های تخصصی دارد.

اگر به حوزه کلکسیون تمبر، تاریخ معاصر ایران و آثار مرتبط با دفاع مقدس علاقه دارید، همین حالا این تمبر ارزشمند را به سبد خرید خود اضافه کنید.