تمبر یادبودی 30 ریال جمهوری اسلامی ایران، به مناسبت دهمین سالگرد روز جهانی قدس (10th Anniversary of Universal Quds Day) که جمهوری اسلامی ایران در سال ۱۹۸۹ منتشر کرد، یکی از نمونه‌های شاخص تمبرهای مذهبی و سیاسی ایران در دهه پایانی قرن بیستم است. این تمبر با ارزش اسمی ۳۰ ریال ایران، تصویری از مسجدالاقصی (Al-Aqsa Mosque) در شهر بیت‌المقدس را به نمایش می‌گذارد و یکی از موضوعات مهم جهان اسلام در قالب هنر تمبرسازی ثبت شده است.

روز جهانی قدس مناسبتی است که در سال ۱۹۷۹ میلادی توسط آیت‌الله سید روح‌الله خمینی بنیان‌گذاری شد و هر سال در آخرین جمعه ماه رمضان برگزار می‌شود. انتشار این تمبر در سال ۱۹۸۹ به مناسبت دهمین سالگرد این مناسبت، بازتاب‌دهنده جایگاه موضوع قدس در سیاست و فرهنگ رسمی جمهوری اسلامی ایران در آن دوره است.

در طراحی این تمبر، تصویر مسجدالاقصی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین اماکن مذهبی اسلام عنصر اصلی اثر را تشکیل می‌دهد. مسجدالاقصی در بخش تاریخی بیت‌المقدس قرار دارد و در سنت اسلامی یکی از سه مکان مقدس مهم پس از مسجدالحرام و مسجدالنبی شناخته می‌شود. حضور این بنا در طراحی تمبر، اهمیت مذهبی و نمادین آن را برجسته می‌کند.

این اثر از نوع تمبرهای یادبودی (Commemorative Stamp) است؛ یعنی هدف اصلی آن ثبت یک مناسبت تاریخی و فرهنگی بوده و انتشار آن صرفاً برای کاربرد روزمره پستی انجام نشده است. تمبرهای مذهبی و مرتبط با اماکن مقدس، همواره یکی از موضوعات مورد توجه کلکسیونرهای تخصصی در حوزه تمبرهای دینی، معماری اسلامی و تاریخ خاورمیانه بوده‌اند.

از نظر فنی، این تمبر دارای ویژگی‌های قابل توجهی در چاپ و طراحی است. این اثر با ابعاد ۴۲ × ۲۸ میلی‌متر تولید شده و به روش گراور (Photogravure) چاپ شده است؛ روشی که امکان نمایش جزئیات تصویری و ترکیب رنگی دقیق را فراهم می‌کند. همچنین دندانه‌بندی آن از نوع شانه‌ای (Comb Perforation) ۱۳ است که یکی از رایج‌ترین روش‌های دندانه‌زنی در تمبرهای قرن بیستم محسوب می‌شود.

واترمارک این تمبر شامل عبارت «جمهوری اسلامی ایران» به زبان فارسی است که یکی از ویژگی‌های امنیتی و فنی تمبرهای رسمی ایران در این دوره به شمار می‌رود. تیراژ انتشار این تمبر ۳ میلیون قطعه بوده که آن را در گروه تمبرهای نسبتاً قابل دسترس اما دارای ارزش تاریخی قرار می‌دهد.

تمبر دهمین سالگرد روز جهانی قدس، علاوه بر ارزش کلکسیونی، یک سند تصویری از پیوند میان مذهب، سیاست و هنر چاپ تمبر در ایران پس از انقلاب اسلامی است. این اثر برای مجموعه‌دارانی که به تمبرهای ایران، اماکن مذهبی، تاریخ معاصر و موضوعات فرهنگی جهان اسلام علاقه دارند، نمونه‌ای قابل توجه محسوب می‌شود.

اگر به حوزه کلکسیون تمبر علاقه دارید، همین حالا این تمبر ارزشمند را به سبد خرید خود اضافه کنید.