معرفی
تمبر ۵ ریال جمهوری اسلامی ایران، یادبودی «مبارزه با تبعیض نژادی» که در ۲۱ مارس ۱۹۸۴ توسط جمهوری اسلامی ایران منتشر شد، یکی از برجستهترین تمبرهای سیاسی و اجتماعی تاریخ پست ایران به شمار میرود. این تمبر با تصویر مالکوم ایکس (Malcolm X)، رهبر مشهور جنبش حقوق مدنی سیاهپوستان آمریکا، منتشر شد و بازتابی از اهمیت جهانی مبارزه با نژادپرستی و تبعیض قومی در دهه ۱۹۸۰ است.
شخصیت اصلی این تمبر، مالکوم لیتل (Malcolm Little) مشهور به مالکوم ایکس (۱۹۲۵–۱۹۶۵)، یکی از تأثیرگذارترین فعالان سیاسی و اجتماعی قرن بیستم است. او از رهبران برجسته جنبش سیاهپوستان آمریکا بود و نقش مهمی در دفاع از حقوق آفریقاییتباران، مبارزه با تبعیض نژادی و ترویج هویت فرهنگی و دینی سیاهپوستان ایفا کرد.
مالکوم ایکس بنیانگذار سازمان وحدت آفریقایی-آمریکایی (Organization of Afro-American Unity) و همچنین اتحاد مساجد اسلامی (Muslim Mosque, Inc.) بود. پس از سفر تاریخی خود به مکه، دیدگاههای او نسبت به همزیستی نژادی و برابری انسانی تحول یافت و به یکی از نمادهای جهانی مبارزه با نژادپرستی تبدیل شد.
انتشار این تمبر در روز ۲۱ مارس نیز دارای اهمیت ویژهای است؛ زیرا این روز از سوی سازمان ملل متحد به عنوان روز جهانی رفع تبعیض نژادی شناخته میشود. جمهوری اسلامی ایران با انتشار این اثر، همبستگی خود را با جنبشهای ضدتبعیض و ضدآپارتاید جهانی نشان داد.
از منظر هنری، طراحی تمبر بر چهره مالکوم ایکس تمرکز دارد و تلاش میکند شخصیت کاریزماتیک و تأثیر تاریخی او را به تصویر بکشد. تمبرهای مرتبط با شخصیتهای سیاسی و رهبران جنبشهای اجتماعی، همواره در میان کلکسیونرهای موضوعی از محبوبیت بالایی برخوردار بودهاند.
از نظر فنی، این تمبر در ابعاد 40 × 27 میلیمتر و با روش چاپ گراور (Photogravure) تولید شده است. وجود واترمارک جمهوری اسلامی ایران، دندانه شانهای ۱۳ و تیراژ ۴ میلیون نسخهای از دیگر ویژگیهای مهم تمبرشناسی این اثر است.
امروزه این تمبر نهتنها در میان مجموعهداران تمبرهای ایران، بلکه در مجموعههای تخصصی مربوط به حقوق بشر، جنبشهای مدنی، تاریخ آفریقاییتباران و شخصیتهای تأثیرگذار قرن بیستم نیز جایگاه ویژهای دارد. این اثر کوچک پستی، یادآور مبارزات جهانی برای برابری، عدالت اجتماعی و کرامت انسانی است.
اگر به حوزه کلکسیون تمبر علاقه دارید، همین حالا این تمبر ارزشمند را به سبد خرید خود اضافه کنید.
