تمبر
-
وضعیتمُهر خورده / باطله
-
نوع تمبرمناسبتی و یادبودی
-
کشور
بونراکو (Bunraku) یکی از برجستهترین گونههای نمایش سنتی ژاپن است که در آن عروسکهای بزرگ و ظریف، با همراهی روایتگری و موسیقی زنده، داستانهایی از زندگی انسانها، روابط خانوادگی، وفاداری، عشق و تعارضهای اجتماعی را به صحنه میآورند. این هنر نمایشی در مقایسه با تصور معمول از نمایش عروسکی، ساختاری بسیار پیچیدهتر دارد؛ زیرا حرکت عروسک، بیان داستان و موسیقی اجزای جداگانهای نیستند، بلکه در هماهنگی با یکدیگر هویت یک اجرای کامل را شکل میدهند.
از نظر تاریخی، بونراکو در حدود سال ۱۶۰۰ میلادی و در آغاز دوره ادو (۱۶۰۳ تا ۱۸۶۸) از پیوند دو سنت هنری شکل گرفت: نمایش عروسکی و روایت آوازی جُروری (Jōruri). این هنر بهتدریج در شهرهایی مانند اوساکا به جایگاهی مهم در فرهنگ شهری دست یافت. آثار نمایشنامهنویس برجسته ژاپنی، چیکاماتسو مونزائمون (Chikamatsu Monzaemon)، نیز در گسترش و بلوغ ادبی این شیوه نمایشی نقش مؤثری داشتند. در میانه سده هجدهم، ساختار اجرایی بونراکو به شکل شناختهشده امروزی نزدیک شد.
یکی از ویژگیهای شاخص این نمایش، همکاری سه گروه هنرمند در اجرای یک اثر است. عروسکگردانان حرکت اندامها و حالات چهره عروسک را کنترل میکنند؛ راوی یا تاییو (Tayū) تمام گفتوگوها و روایت داستان را با تغییر لحن و صدای شخصیتهای مختلف اجرا میکند و نوازنده شامیسن (Shamisen)، ساز زهی سهسیم سنتی ژاپن، فضای موسیقایی و عاطفی صحنه را میسازد. در اجرای شخصیتهای اصلی، سه عروسکگردان بهصورت هماهنگ یک عروسک را به حرکت درمیآورند؛ مهارتی که به حرکات آن ظرافت و حالتی نزدیک به رفتار انسانی میبخشد.
تمبر موردنظر به صحنهای از نمایش «کومگای جینیا» (Kumagai Jinya) تعلق دارد؛ بخشی شناختهشده از نمایش پنجپردهای «ایچینوتانی فوتابا گونکی» (Ichinotani Futaba Gunki) که در سال ۱۷۵۱ برای بونراکو نوشته شد. داستان آن از روایتهای مربوط به جنگ خاندانهای گنجی و هایکه در سده دوازدهم الهام گرفته است. محور دراماتیک این بخش، تصمیم دشوار ساموراییای به نام کومگای نائوزانه است که میان وظیفه نظامی، فرمان مافوق و عواطف انسانی گرفتار میشود. این نمایش از طریق سرنوشت آتسوموری، جنگجویی جوان از خاندان هایکه، به موضوعاتی چون فداکاری، وفاداری و پیامدهای انسانی جنگ میپردازد.
از منظر طراحی، این تمبر با ترکیب رنگهای خاکستری، سیاه و نارنجی و ابعاد ۳۱ × ۳۴ میلیمتر، بخشی از مجموعه هنر کلاسیک ژاپن است. در تولید آن از روش فتوگراور استفاده شده که امکان بازتولید جزئیات تصویری و ظرافتهای سایهروشن را فراهم میکند. نام میتسومورا کوایچی و واتانابه سابورو نیز در اطلاعات طراحی این اثر ثبت شده است. این تمبر در اول مارس ۱۹۷۲ با ارزش اسمی ۲۰ ین منتشر شد و از نظر فنی دارای دندانهبندی ۱۳½ و فاقد واترمارک است.
بونراکو در سال ۱۹۵۵ از سوی دولت ژاپن بهعنوان میراث فرهنگی ناملموس مهم تعیین شد و بعدها در سال ۲۰۰۸ در فهرست میراث فرهنگی ناملموس بشریت یونسکو ثبت شد. این جایگاه نشاندهنده اهمیت این هنر در حفظ سنتهای نمایشی و انتقال مهارتهای چندنسلی ژاپن است.
این تمبر علاوه بر معرفی یکی از شاخههای شاخص هنرهای نمایشی ژاپن، برای مجموعههای تخصصی مرتبط با تئاتر سنتی، نمایش عروسکی، فرهنگ دوره ادو و تاریخ هنرهای نمایشی شرق آسیا موضوعیت دارد. ثبت یک صحنه نمایشی مشخص در قالب تمبر پستی، پیوند میان ادبیات نمایشی، موسیقی و هنر عروسکگردانی ژاپن را در یک اثر قابل نگهداری به نمایش میگذارد.
شما میتوانید همین تمبر را در سبد خرید خود به آلبوم مجموعه تمبر خود اضافه کنید.