تمبر
-
وضعیتمُهر خورده / باطله
-
نوع تمبرمناسبتی و یادبودی
-
کشور
در هنر ژاپن، بازآفرینی آثار ادبی کلاسیک گاهی به شیوهای انجام میشود که شخصیتها و اتفاقات گذشته را در فضای زندگی روزمره دورهای دیگر قرار میدهد. تمبر ۶۰ ینی ژاپن، منتشرشده در ۲۰ آوریل ۱۹۸۱ به مناسبت هفته تمبرشناسی، نمونهای از این رویکرد هنری است. تصویر آن برگرفته از اثر «بازآفرینی طنزآمیز یوگائو» (Parody of Evening Faces)، اثر سوزوکی هارونوبو (Suzuki Harunobu)، نقاش برجسته ژاپنی در دوره ادو است.
موضوع این اثر به فصل چهارم کتاب مشهور «داستان گنجی» (The Tale of Genji)، نوشته موراساکی شیکیبو (Murasaki Shikibu)، بازمیگردد. یوگائو نام زنی در این داستان و همچنین نام گلی است که در غروب شکوفا میشود. در روایت اصلی، شاهزاده گنجی هنگام عبور از کنار خانهای ساده با زنی به نام یوگائو آشنا میشود. این آشنایی از طریق تبادل شعر و نشانههای ادبی آغاز میشود و سرانجام به رابطهای عاشقانه با پایانی تراژیک میانجامد.
آنچه اثر هارونوبو را متمایز میکند، بازسازی مستقیم صحنه ادبی نیست؛ او عناصر داستان را با فضای اجتماعی و پوشاک رایج در دوره ادو جایگزین کرده است. در تصویر، زنی با کیمونوی سنتی در کنار همراه جوانی دیده میشود که قفس حشرات در دست دارد. این همراه، در بازآفرینی هنرمندانه اثر، جایگزین خدمتکار همراه گنجی و ارابه گاوی داستان شده است. همچنین ارتباط ادبی میان شخصیتها که در روایت اصلی از طریق شعر شکل میگیرد، در این تصویر به تبادل نامههای عاشقانه میان دختر و پسری جوان تبدیل شده است.
این شیوه هنری در ژاپن با عنوان «میتاته» (Mitate) شناخته میشود؛ اصطلاحی برای بازتفسیر و بازآفرینی طنزآمیز موضوعات تاریخی، ادبی و اسطورهای در قالب موقعیتهای آشنا برای مخاطبان زمان هنرمند. در چنین آثاری، شناخت داستان اصلی به مخاطب کمک میکند ارتباط میان عناصر تصویر و روایت ادبی را کشف کند. به همین دلیل، این نوع نقاشیها علاوه بر جنبه زیباییشناختی، از دانش ادبی و فرهنگی بیننده نیز بهره میگیرند.
سوزوکی هارونوبو (۱۷۲۵–۱۷۷۰) از چهرههای تأثیرگذار هنر چاپ ژاپن در سده هجدهم بود. نام او بهویژه با گسترش چاپهای رنگی چندمرحلهای موسوم به «نیشیکیئه» (Nishiki-e) پیوند خورده است. در این شیوه، چندین قالب چوبی با رنگهای متفاوت برای تولید یک تصویر هماهنگ به کار میرفتند. هارونوبو در آثارش به اندامهای ظریف، حالتهای چهره، پوشاک زنان و ترکیب رنگهای ملایم توجه ویژه داشت؛ ویژگیهایی که در این اثر نیز قابل مشاهدهاند.
در نسخهای که روی این تمبر بازتاب یافته، ترکیببندی عمودی، خطوط حصار و فضای گیاهی پسزمینه، محیطی متناسب با زندگی روزمره ژاپن دوره ادو ایجاد میکنند. تضاد میان رنگهای گرم کیمونوی زن، لباس روشن همراه او و زمینه کرمرنگ، باعث میشود پیکرهها در مرکز توجه قرار بگیرند. این تصویر همچنین نمونهای از حضور پوشاک سنتی و روابط اجتماعی در هنر چاپ چوبی ژاپن است.
انتشار این تمبر در هفته تمبرشناسی سال ۱۹۸۱، بخشی از برنامه معرفی آثار هنری سوزوکی هارونوبو به مخاطبان از طریق تمبرهای پستی بود. این انتشار در دو تصویر مکمل با ارزش اسمی ۶۰ ین انجام شد و نمونه حاضر بخش راست اثر را نمایش میدهد. چاپ فتوگراور، ابعاد ۳۴ × ۴۶ میلیمتر و دندانهبندی ۱۳¼ از مشخصات فنی آن هستند.
از منظر مجموعهداری، این تمبر برای مجموعههای تخصصی هنر اوکییوئه، آثار سوزوکی هارونوبو، اقتباسهای تصویری از داستان گنجی و بازنمایی زنان در هنر ژاپن اهمیت موضوعی دارد. همچنین ارتباط آن با سنت میتاته، نمونهای قابل توجه از پیوند ادبیات کلاسیک و فرهنگ تصویری دوره ادو را در مجموعه تمبرهای هنری فراهم میکند.
این انتشار یادبودی، فراتر از یک تصویر تزئینی، بخشی از میراث ادبی و هنری ژاپن را در قالب یک اثر پستی معرفی میکند.
شما میتوانید همین تمبر را در سبد خرید خود به آلبوم مجموعه تمبر خود اضافه کنید.