تمبر
-
وضعیتمُهر خورده / باطله
-
نوع تمبرپست هوایی
-
کشور
در نگاه نخست، این تمبر تصویری نامتعارف دارد: تندیس عظیم بودا در کنار کوه فوجی و یک هواپیمای مسافربری. اما کنار هم قرارگرفتن این سه عنصر اتفاقی نیست. تمبر ۷۰ ین ژاپن که در ۱۵ اوت ۱۹۵۳ منتشر شد، از یک سو میراث مذهبی و هنری ژاپن را معرفی میکند و از سوی دیگر نمادی از ورود این کشور به عصر جدید ارتباطات هوایی است. این اثر از مجموعه تمبرهای پست هوایی بودای بزرگ کاماکورا (Great Buddha of Kamakura Airmails) است و تصویر آن سه چهره متفاوت از ژاپن را به هم پیوند میدهد: فرهنگ بودایی، طبیعت نمادین و فناوری مدرن.
شخصیت اصلی تصویر، بودای بزرگ کاماکورا (Kamakura Daibutsu) است؛ تندیسی برنزی از آمیتابه بودا (Amitābha Buddha) که در محوطه معبد کوتوکو-این (Kōtoku-in) در شهر کاماکورا، استان کاناگاوا، قرار دارد. ساخت این تندیس در سال ۱۲۵۲ میلادی آغاز شد؛ زمانی که کاماکورا مرکز قدرت شوگونسالاری ژاپن بود. بر اساس اطلاعات تاریخی موجود، این پیکره حدود ۱۱٫۳ متر ارتفاع و نزدیک به ۱۲۱ تن وزن دارد و از بزرگترین تندیسهای برنزی بودا در ژاپن به شمار میرود. نام هنرمند یا استاد ریختهگری سازنده آن بهطور قطعی مشخص نیست؛ همین موضوع به رمزآلودبودن تاریخ ساخت این اثر افزوده است.
بودای کاماکورا در آغاز درون تالاری بزرگ نگهداری میشد؛ اما ساختمان معبد در گذر زمان بر اثر طوفانها، زلزلهها و سونامی آسیب دید و سرانجام در اواخر قرن پانزدهم میلادی، پس از ویرانی تالار، تندیس در فضای باز باقی ماند. از آن زمان، این پیکره در برابر باران، باد و تغییرات آبوهوایی قرار داشته است. برخلاف بسیاری از تندیسهای بزرگ بودایی که در فضای بسته معابد نگهداری میشوند، بودای کاماکورا بهواسطه همین حضور طولانی در فضای آزاد، به یکی از شناختهشدهترین نمادهای تصویری ژاپن تبدیل شده است. این اثر در سال ۱۹۵۸، یعنی پنج سال پس از انتشار تمبر، رسماً در شمار گنجینههای ملی ژاپن قرار گرفت.
از نظر آموزههای دینی، این تندیس به آمیتابه تعلق دارد؛ بودایی که در مکتب سرزمین پاک (Pure Land Buddhism) جایگاهی محوری دارد. این سنت بودایی بر ایمان به آمیتابه و امید به رهایی و تولد دوباره در سرزمین پاک او تأکید میکند. ذکر نام او با عبارت ژاپنی نامو آمیدا بوتسو (Namu Amida Butsu) یکی از اعمال محوری پیروان این مکتب است. معبد کوتـوکو-این نیز به سنت جودو (Jōdo) تعلق دارد که از شاخههای مهم بودیسم سرزمین پاک در ژاپن محسوب میشود. بنابراین تصویر بودا در این تمبر تنها بازنمایی یک اثر تاریخی نیست؛ بلکه به سنتی زنده از باور دینی و مناسک بودایی اشاره دارد.
عنصر دوم تصویر، کوه فوجی (Mount Fuji) است؛ بلندترین کوه ژاپن و یکی از مهمترین نمادهای طبیعی و فرهنگی این کشور. فوجی در هنر ژاپن، بهویژه در نقاشی و چاپهای سنتی، جایگاهی ممتاز دارد و بارها بهعنوان نشانهای از زیبایی طبیعت، استواری و هویت سرزمینی بازنمایی شده است. حضور آن در پسزمینه تندیس بودا، میراث مذهبی را در کنار چشمانداز طبیعی ژاپن قرار میدهد و ترکیبی از دو نماد شناختهشده این کشور میسازد.
عنصر سوم، هواپیمای داگلاس دیسی-۴ (Douglas DC-4) است؛ هواپیمایی چهارموتوره که در گسترش پروازهای مسافربری و حملونقل هوایی پس از جنگ جهانی دوم نقش مهمی داشت. حضور این هواپیما در تمبر نشان میدهد که موضوع انتشار صرفاً گردشگری یا مذهب نیست. این تمبر در اصل برای استفاده در پست هوایی طراحی شده بود و ارزش اسمی ۷۰ ینی آن به نظام تعرفههای پستی آن دوره ارتباط داشت. در ژوئیه ۱۹۵۳ تعرفههای پست خارجی ژاپن تغییر کرد و در اوت همان سال چهار تمبر هوایی با ارزشهای ۷۰، ۸۰، ۱۱۵ و ۱۴۵ ین منتشر شدند. چند ماه بعد، در نوامبر ۱۹۵۳، ژاپن بهدلیل مشکلات و ناکارآمدیهای نظام پست هوایی داخلی، این خدمت را در داخل کشور متوقف کرد؛ بنابراین این مجموعه به دورهای کوتاه و جالب از تحول خدمات پستی ژاپن تعلق دارد.
تمبر مورد بحث با رنگ قهوهای مایل به قرمز و به روش چاپ گراور عکس (Photogravure) در ابعاد 26 × 30 میلیمتر با دندانهبندی ½۱۳ چاپ شده است. این تکنیک با استفاده از شبکهای از نقاط ریز و فرورفتگیهای متفاوت در صفحه چاپ، امکان انتقال سایهروشنها و جزئیات تصویری را فراهم میکند. چنین روشی برای بازنمایی حجم تندیس برنزی، خطوط کوهستان و جزئیات هواپیما مناسب بود. طراحی اثر را تسوناشیما رِن (Tsunashima Ren) و واتانابه سابورو (Watanabe Saburō) انجام دادند و چاپ آن بر عهده اداره چاپ دولتی ژاپن و اداره چاپ وزارت دارایی بود.
این تمبر برای مجموعهداران تمبرهای پست هوایی ژاپن، آثار مرتبط با بودیسم، تندیسهای تاریخی و نمادهای فرهنگی شرق آسیا اهمیت دارد. جذابیت اصلی آن در ترکیب سه دوره و سه جهان متفاوت است: هنر مذهبی قرون وسطی، طبیعت ژاپن و فناوری هوانوردی قرن بیستم.
شما میتوانید این تمبر را در سبد خرید به آلبوم مجموعه تمبر خود اضافه کنید.