در روی این سکه، نام یک پادشاه در کنار واحد پولی «ریال» ثبت شده است؛ جزئیاتی که آن را از سکههای خردترِ دارای عنوان دینار متمایز میکند. سکه یک ریال ایران با تاریخ ۱۳۳۸ شمسی از دوره محمدرضا شاه پهلوی است و در طراحی آن، هم نمادهای شناختهشده ایران دیده میشوند و هم نوشتهای رسمی که نام شاهنشاه ایران را بیان میکند.
تغییر واحد پولی ایران در اوایل دهه ۱۳۱۰ شمسی، نقطه مهمی در تاریخ پول کشور بود. با اجرای نظام ریال در سال ۱۳۱۱ شمسی، ریال به واحد اصلی پول تبدیل شد و هر ریال برابر با ۱۰۰ دینار در نظر گرفته شد. بانک ملی ایران نیز انتشار اسکناسهای جدید ریالی را در همان سال آغاز کرد. بنابراین، سکه یک ریال ۱۳۳۸ را میتوان در امتداد نظام پولیای شناخت که از سالهای پیشتر شکل گرفته بود و بعدها با انواع سکه و اسکناس در دوره محمدرضا شاه ادامه یافت.
نکته دیگری که این سکه را برای یک مجموعه موضوعی مناسب میکند، نوشتههای آن است. عبارت «محمدرضا شاه پهلوی، شاهنشاه ایران» در کنار عدد یک و واژه ریال آمده است. در مقابل، نقش شیر شمشیربهدست و خورشید درون ترکیبی از تاج و شاخههای گیاهی قرار دارد. این چیدمان فقط مبلغ را نشان نمیدهد؛ بلکه شیوه معرفی حکومت و استفاده از نمادهای ملی روی پول رایج را نیز بازتاب میدهد.
از نظر جنس، این نمونه با آلیاژ مس و نیکل ساخته شده است؛ ترکیبی که در ساخت سکههای فلزی کاربرد داشته و ظاهر متفاوتی نسبت به سکههای برنزی ایجاد میکند. وزن ثبتشده در مشخصات فنی ۱٫۷۵ گرم، قطر ۱۸٫۵ میلیمتر و ضخامت ۱٫۱ میلیمتر است. این ابعاد، سکه را به قطعهای کوچک و جمعوجور تبدیل میکند که در کنار دیگر ارزشهای پولی همان دوره قابل دستهبندی است.
برای نمونه، اگر مجموعهای از پولهای دوره پهلوی گردآوری میکنید، میتوانید این سکه را کنار یک اسکناس یکریالی یا اسکناسهایی با ارزشهای بالاتر قرار دهید و تفاوت میان پول فلزی و کاغذی را در یک قاب یا آلبوم نشان دهید. چنین چیدمانی بهویژه برای مجموعههایی که بر تاریخ واحد پول ایران، تصویرهای رسمی و نوشتههای روی پول تمرکز دارند، موضوعی روشن و قابلدنبالکردن ایجاد میکند.
سکه یک ریال ۱۳۳۸ امروز از گردش پولی خارج شده است، اما برای تکمیل مجموعه سکههای دوره محمدرضا شاه پهلوی، نمونهای قابل توجه به شمار میرود؛ بهخصوص برای کسانی که میخواهند در کنار تاریخهای ضرب، به جنس فلز، نوشتههای فارسی و تحول طراحی سکههای ایران نیز توجه داشته باشند.
شما میتوانید این سکه را به مجموعه سکههای ایران خود اضافه کنید و بخشی از تاریخ ریال در دوره محمدرضا شاه پهلوی را در آلبوم خود نگه دارید.