سکه یادبود ۱۰ ریالی «روز جهانی قدس» یکی از شاخصترین سکههای سیاسی و ایدئولوژیک جمهوری اسلامی ایران است که در سال ۱۳۶۸ (۱۹۸۹ میلادی) توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران منتشر شد. این سکه به مناسبت دهمین سالگرد روز جهانی قدس ضرب شد و از معدود سکههای ایرانی است که علاوه بر زبان فارسی، دارای نوشتههایی به زبان انگلیسی نیز هست.
روز جهانی قدس به ابتکار امام خمینی (ره) در سال ۱۳۵۸ بنیانگذاری شد و آخرین جمعه ماه رمضان به عنوان روز حمایت از مردم فلسطین و آرمان آزادی قدس نامگذاری شد. انتشار این سکه در دهمین سالگرد این مناسبت، نشاندهنده اهمیت آن در سیاست خارجی و گفتمان رسمی جمهوری اسلامی ایران بود.
این سکه در گروه «سکههای یادبود در گردش» قرار میگیرد؛ به این معنا که در کنار ارزش یادبودی، قابلیت استفاده در مبادلات روزمره را نیز داشت. امروزه این سکه به دلیل موضوع خاص، طراحی متفاوت و تیراژ محدودتر نسبت به سکههای عادی، مورد توجه مجموعهداران سکههای معاصر ایران قرار دارد.
روی سکه، تصویر کعبه در مرکز نقش بسته است. در پایین آن ارزش اسمی «۱۰ ریال» و سال میلادی «1989» دیده میشود. در پیرامون طرح، عبارت «جمهوری اسلامی ایران» به فارسی و شعار انگلیسی «OH MOSLEMS, UNITE! UNITE!» نقش بسته است. استفاده از زبان انگلیسی بر روی یک سکه رسمی ایران، ویژگی کمسابقهای است و نشان میدهد پیام سکه مخاطبانی فراتر از مرزهای ایران را نیز مدنظر داشته است.
پشت سکه، تصویر گنبدالصخره، یکی از شناختهشدهترین بناهای شهر اورشلیم (قدس)، قرار دارد. در اطراف آن عبارت «یا أیها المسلمون اتحدوا، اتحدوا» نقش بسته که به معنای «ای مسلمانان، متحد شوید، متحد شوید» است. همچنین سالهای ۱۳۶۸ هجری شمسی و ۱۴۰۹ هجری قمری، ارزش اسمی و عبارت «به مناسبت دهمین سالگرد روز جهانی قدس» نیز بر روی سکه دیده میشود.
از نظر هنری، ترکیب دو مکان مقدس جهان اسلام، یعنی کعبه در مکه و گنبدالصخره در بیتالمقدس، پیام اصلی سکه را تشکیل میدهد؛ پیامی که بر وحدت مسلمانان و اهمیت مسئله قدس تأکید دارد.
این سکه از آلیاژ مس-نیکل ساخته شده و اگرچه ارزش اسمی پایینی داشت، اما امروزه به دلیل موضوع خاص و جایگاه تاریخی خود، یکی از سکههای یادبود پرطرفدار جمهوری اسلامی ایران محسوب میشود.