سکه یادبودی ۱۰۰۰ ریالی به مناسبت «عید سعید غدیر خم» یکی از سکههای مناسبتی جمهوری اسلامی ایران است که در سال ۱۳۸۹ (۲۰۱۰ میلادی) به مناسبت عید غدیر خم منتشر شد. این سکه با بهرهگیری از نمادهای هنری و مذهبی شیعه، یکی از زیباترین سکههای یادبود مذهبی ایران به شمار میرود و جایگاه ویژهای در میان مجموعهداران سکههای اسلامی دارد.
بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران این سکه را با هدف گرامیداشت عید غدیر خم، یکی از مهمترین اعیاد شیعیان، منتشر کرد. بر اساس باور شیعیان، پیامبر اسلام (ص) در واقعه غدیر خم، حضرت علی (ع) را به عنوان جانشین و امام پس از خود معرفی کرد. از این رو، عید غدیر یکی از بزرگترین اعیاد مذهبی در جهان تشیع محسوب میشود و هر ساله با مراسم گستردهای در ایران و سایر کشورهای شیعهنشین گرامی داشته میشود.
این سکه در گروه «سکههای یادبود در گردش» قرار میگیرد؛ یعنی علاوه بر ارزش یادبودی، قابلیت استفاده در مبادلات روزمره را نیز داشت. انتشار چنین سکههایی باعث میشود مناسبتهای مهم مذهبی در قالب آثار ماندگار پولی نیز ثبت شوند.
روی سکه، ارزش اسمی «۱۰۰۰ ریال» در مرکز دیده میشود و عبارت «جمهوری اسلامی ایران» در قسمت بالا و سال ضرب «۱۳۸۹» در پایین آن قرار گرفته است. در دو سوی ارزش اسمی نیز دو خوشه گندم نقش بسته که نمادی از برکت، فراوانی و نعمت الهی به شمار میرود.
پشت سکه از طراحی بسیار هنرمندانهای برخوردار است. در مرکز، نام مبارک «علی» (ع) به صورت خوشنویسی و گرافیکی درون یک «شمسه» قرار گرفته است. شمسه یکی از مهمترین عناصر تزیینی هنر اسلامی و ایرانی است که نمادی از نور، کمال و حقیقت الهی محسوب میشود. پیرامون این شمسه، دوازده گل قرار گرفتهاند که به دوازده امام شیعیان اشاره دارند. در پایین سکه نیز عبارت «عید سعید غدیر خم» حک شده و تکرار نام «علی» در طراحی، جلوهای معنوی و هنری به این اثر بخشیده است.
از نظر هنری، این سکه یکی از موفقترین نمونههای تلفیق خوشنویسی ایرانی، هنر اسلامی و نمادهای مذهبی در سکههای جمهوری اسلامی ایران است. برخلاف بسیاری از سکههای مذهبی که تنها از نوشته استفاده میکنند، در این سکه طراحی گرافیکی و مفهومی نقش اصلی را ایفا میکند.
این سکه از آلیاژ آلومینیوم-نیکل-برنز ساخته شده است؛ آلیاژی مقاوم با رنگ طلایی که علاوه بر دوام بالا، جلوهای زیبا به سکه میبخشد. امروزه این سکه در میان مجموعهداران سکههای یادبود مذهبی ایران از محبوبیت قابل توجهی برخوردار است.
