سکه یادبود ۲۰ ریالی «هفته بانکداری اسلامی» یکی از خاصترین سکههای یادبود جمهوری اسلامی ایران است که در سال ۱۳۶۷ (۱۹۸۸ میلادی) منتشر شد. این سکه به مناسبت گرامیداشت هفته بانکداری اسلامی و ترویج نظام بانکداری بدون ربا ضرب شد و از معدود سکههای رسمی ایران است که مستقیماً به یک موضوع اقتصادی و مالی اختصاص دارد.
انتشار این سکه در شرایطی صورت گرفت که قانون عملیات بانکی بدون ربا، مصوب سال ۱۳۶۲، چند سالی بود در شبکه بانکی کشور به اجرا درآمده بود. جمهوری اسلامی ایران با انتشار این سکه تلاش داشت نقش بانکداری اسلامی را در تحقق عدالت اقتصادی و توزیع عادلانه ثروت برجسته کند. به همین دلیل، این سکه علاوه بر ارزش پولی، حامل یک پیام اقتصادی و ایدئولوژیک نیز به شمار میرود.
این سکه در گروه «سکههای یادبود در گردش» قرار دارد؛ یعنی علاوه بر گرامیداشت یک مناسبت، قابلیت استفاده در مبادلات روزمره را نیز داشت. چنین سکههایی باعث میشد پیامهای فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی حکومت در زندگی روزمره مردم نیز حضور داشته باشد.
روی سکه، عبارت «جمهوری اسلامی ایران» در مرکز و ارزش اسمی «بیست ریال» در پایین آن دیده میشود. طراحی روی سکه ساده و رسمی است و تمرکز اصلی بر معرفی هویت رسمی کشور و ارزش پولی سکه قرار دارد.
پشت سکه کاملاً به موضوع انتشار اختصاص یافته است. مهمترین بخش طراحی، عبارت زیر است:
«بانکداری اسلامی برای جامعه عدالت و قسط را به ارمغان میآورد.»
در پایین این شعار نیز عبارت «هفته بانکداری اسلامی» و تاریخ «دهم شهریور ۱۳۶۷» درج شده است. این نوشته، شعار رسمی آن دوره درباره فلسفه بانکداری اسلامی را بازتاب میدهد؛ دیدگاهی که حذف بهره (ربا)، مشارکت در سود و زیان و تأمین عدالت اقتصادی را از اهداف اصلی نظام بانکی جمهوری اسلامی معرفی میکرد.
از نظر تاریخی، این سکه یکی از اسناد مهم تحول نظام بانکی ایران پس از انقلاب اسلامی محسوب میشود. پس از تصویب قانون بانکداری بدون ربا، ساختار بانکهای کشور دستخوش تغییرات گستردهای شد و انتشار این سکه نیز بخشی از سیاستهای فرهنگی و تبلیغاتی آن دوران برای معرفی این نظام اقتصادی بود.
این سکه از آلیاژ مس-نیکل ساخته شده است؛ آلیاژی مقاوم که در دهه ۱۳۶۰ به طور گسترده برای تولید سکههای در گردش ایران استفاده میشد. امروزه نمونههای سالم این سکه به دلیل موضوع خاص و تیراژ محدودتر نسبت به سکههای عادی، در میان مجموعهداران سکههای جمهوری اسلامی ایران جایگاه ویژهای دارند.