سکه یادبود ۲۰ ریالی «هزار و چهارصدمین سال هجرت» یکی از نخستین سکه‌های یادبود جمهوری اسلامی ایران است که در سال ۱۳۵۸ (۱۹۷۹ میلادی) توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران منتشر شد. این سکه به مناسبت فرارسیدن سال ۱۴۰۰ هجری قمری و گرامیداشت هزار و چهارصدمین سال هجرت حضرت محمد (ص) از مکه به مدینه ضرب شد؛ رویدادی که نقطه آغاز گاه‌شماری هجری قمری و یکی از مهم‌ترین وقایع تاریخ اسلام به شمار می‌رود.

هجرت پیامبر اسلام (ص) در سال ۶۲۲ میلادی، سرآغاز شکل‌گیری نخستین حکومت اسلامی در مدینه بود و از همان زمان، مبنای تقویم هجری قمری قرار گرفت. به همین دلیل، آغاز سال ۱۴۰۰ هجری قمری در جهان اسلام اهمیت ویژه‌ای داشت و بسیاری از کشورهای اسلامی برنامه‌ها و آثار یادبودی برای این مناسبت منتشر کردند. جمهوری اسلامی ایران نیز با انتشار این سکه، این رویداد تاریخی را گرامی داشت.

این سکه در گروه «سکه‌های یادبود در گردش» قرار دارد؛ یعنی علاوه بر جنبه یادبودی، در مبادلات روزمره نیز مورد استفاده قرار می‌گرفت. از این رو، این سکه علاوه بر ارزش تاریخی و مذهبی، بخشی از تاریخ پولی جمهوری اسلامی ایران نیز محسوب می‌شود.

روی سکه، عبارت «جمهوری اسلامی ایران» در مرکز و ارزش اسمی «۲۰ ریال» در پایین دیده می‌شود که در میان حلقه‌ای از شاخه‌های گیاهی قرار گرفته‌اند. این طراحی ساده و رسمی، از ویژگی‌های نخستین سکه‌های جمهوری اسلامی است و نشان‌دهنده گذار از نمادهای سلطنتی به نمادهای جدید نظام جمهوری اسلامی است.

پشت سکه، پرچمی با شعار رسمی جمهوری اسلامی ایران، یعنی «استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی»، در برابر کره زمین و خورشید در حال طلوع به تصویر کشیده شده است. کره زمین نمادی از گستره جهانی پیام اسلام و خورشید در حال طلوع نمادی از آغاز دورانی نوین است. در بالای طرح نیز عبارت «بمناسبت هزار و چهارصدمین سال هجرت» و در پایین، دو تاریخ «۱۳۵۸» و «۱۴۰۰» حک شده‌اند که به سال شمسی ضرب سکه و سال قمری مناسبت اشاره دارند.

از نظر مفهومی، این سکه تنها یک یادبود مذهبی نیست، بلکه پیوندی میان هویت اسلامی و هویت سیاسی جمهوری اسلامی ایران برقرار می‌کند. استفاده از شعار رسمی انقلاب در کنار یادبود هجرت پیامبر (ص)، بیانگر تلاش حکومت برای پیوند دادن آرمان‌های انقلاب اسلامی با تاریخ صدر اسلام است.

این سکه از آلیاژ مس-نیکل ساخته شده است؛ آلیاژی مقاوم که در آن دوران برای تولید سکه‌های در گردش ایران استفاده می‌شد. امروزه این سکه به دلیل موضوع تاریخی و مذهبی خود، یکی از سکه‌های شاخص سال‌های نخست جمهوری اسلامی محسوب می‌شود و در میان مجموعه‌داران از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است.