سکه یادبودی ۲۰۰۰ ریالی «سند چشمانداز جمهوری اسلامی ایران» یکی از خاصترین سکههای یادبود معاصر ایران است که در سال ۱۳۹۱ (۲۰۱۲ میلادی) توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران منتشر شد. این سکه به مناسبت اجرای «سند چشمانداز ۲۰ ساله جمهوری اسلامی ایران» ضرب و منتشر شد؛ سندی راهبردی که اهداف کلان توسعه سیاسی، اقتصادی، علمی، فرهنگی و فناوری کشور را تا افق سال ۱۴۰۴ هجری شمسی (۲۰۲۵ میلادی) ترسیم میکرد.
برخلاف بسیاری از سکههای یادبود جمهوری اسلامی که به مناسبت شخصیتهای مذهبی، اماکن تاریخی یا مناسبتهای ملی منتشر شدهاند، این سکه موضوعی کاملاً برنامهمحور و توسعهگرا دارد. به همین دلیل، یکی از معدود سکههای رسمی ایران است که مستقیماً به یک سند راهبردی ملی اختصاص یافته و از این منظر جایگاه ویژهای در تاریخ سکههای جمهوری اسلامی ایران دارد.
«سند چشمانداز ۱۴۰۴» در سال ۱۳۸۴ به تصویب رسید و نقشه راه توسعه کشور در بازهای بیستساله را مشخص کرد. این سند، دستیابی ایران به جایگاه نخست اقتصادی، علمی و فناوری در منطقه جنوب غرب آسیا را هدفگذاری کرده بود. انتشار این سکه در سال ۱۳۹۱، نمادی از ادامه اجرای این برنامه ملی و یادآور اهمیت برنامهریزی بلندمدت در سیاستگذاری کشور بود.
روی سکه، عبارت «جمهوری اسلامی ایران» در قسمت بالا، ارزش اسمی «۲۰۰۰ ریال» در مرکز و عناصر تزئینی متناسب با طراحی سکههای رایج جمهوری اسلامی دیده میشود. طراحی این بخش ساده اما رسمی است و با دیگر سکههای در گردش آن دوره هماهنگی دارد.
پشت سکه، عبارت «ایران ۱۴۰۴» در بالاترین بخش قرار گرفته و در زیر آن عبارت «سند چشمانداز جمهوری اسلامی ایران» دیده میشود. در مرکز سکه، نشان اختصاصی سند چشمانداز نقش بسته و سال ضرب «۱۳۹۱» نیز در پایین قرار دارد. یکی از ویژگیهای جالب طراحی این سکه، وجود ۲۰ نقطه با اندازههای تدریجی در پیرامون نقش اصلی است که بهصورت نمادین، بیست سال اجرای برنامه چشمانداز، از زمان تصویب تا پایان افق ۱۴۰۴ را نمایش میدهند.
این سکه از آلیاژ مس-نیکل ساخته شده است؛ آلیاژی که دوام بالا، مقاومت مناسب در برابر سایش و رنگ نقرهای زیبایی دارد. کیفیت ضرب مناسب و موضوع متفاوت آن باعث شده این سکه در میان مجموعهداران سکههای یادبود جمهوری اسلامی ایران، علاقهمندان به تاریخ اقتصادی ایران و کلکسیونرهای سکههای معاصر، جایگاه ویژهای پیدا کند.
از دیدگاه کلکسیونی، سکه یادبود ۲۰۰۰ ریالی سند چشمانداز یکی از متفاوتترین سکههای جمهوری اسلامی محسوب میشود؛ زیرا به جای پرداختن به یک شخصیت، مکان یا مناسبت مذهبی، به یکی از مهمترین اسناد توسعهای کشور اختصاص یافته است. همین ویژگی، آن را به گزینهای جذاب برای مجموعهداران سکههای موضوعی، سکههای اقتصادی و یادبودهای رسمی ایران تبدیل کرده است.