سکه یادبود ۵۰۰ ریالی «آزادسازی خرمشهر» یکی از مهمترین سکههای یادبود جمهوری اسلامی ایران با موضوع دفاع مقدس است که در سال ۱۳۹۰ (۲۰۱۱ میلادی) توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران منتشر شد. این سکه به یاد آزادسازی شهر خرمشهر در جریان جنگ ایران و عراق ضرب شد؛ رویدادی که در حافظه تاریخی ایران به عنوان یکی از مهمترین عملیاتهای نظامی دوران جنگ شناخته میشود.
خرمشهر پس از اشغال در نخستین ماههای جنگ، در سوم خرداد ۱۳۶۱ و در پی اجرای عملیات بیتالمقدس، پس از ۵۷۸ روز اشغال، توسط نیروهای ایرانی بازپس گرفته شد. این پیروزی نقطه عطفی در روند جنگ به شمار میآید و از آن زمان، سوم خرداد هر سال به عنوان «روز مقاومت، ایثار و پیروزی» گرامی داشته میشود. روی سکه، نام «جمهوری اسلامی ایران» در قسمت بالا، ارزش اسمی «۵۰۰ ریال» در مرکز و سال ضرب «۱۳۹۰» در پایین دیده میشود. دو خوشه گندم در دو طرف ارزش اسمی قرار گرفتهاند که از عناصر ثابت طراحی بسیاری از سکههای جمهوری اسلامی محسوب میشوند و نمادی از برکت، رشد و پایداری هستند.
پشت سکه، جمله مشهور آیتالله امام خمینی (ره) که فرمودند:«خرمشهر را خدا آزاد کرد» در کنار نمادهایی با بار معنایی عمیق نقش بسته است. در طراحی سکه، گل لاله که در فرهنگ ایران نماد شهادت است، در کنار کبوتر که نماد آزادی و صلح به شمار میرود، دیده میشود. همچنین هشت گل لاله پیرامون طرح قرار گرفتهاند که اشارهای نمادین به هشت سال دفاع مقدس (جنگ ایران و عراق) دارند. این ترکیب، یکی از مفهومیترین طراحیها در میان سکههای یادبود جمهوری اسلامی ایران به شمار میرود.
این سکه از جنس برنج ساخته شده و با رنگ طلایی خود، جلوهای زیبا و متمایز دارد. اگرچه در زمان انتشار وارد چرخه پولی کشور شد، اما بسیاری از مردم آن را به عنوان یک یادبود تاریخی نگهداری کردند و امروزه در کیفیت بانکی (UNC) از محبوبیت بالایی میان مجموعهداران برخوردار است.
