سکه یادبود ۵۰۰۰ ریالی «پنجاهمین سالگرد تأسیس بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران» یکی از مهم‌ترین سکه‌های یادبود اقتصادی جمهوری اسلامی ایران است که در سال ۱۳۸۹ (۲۰۱۰ میلادی) توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران منتشر شد. این سکه به مناسبت پنجاهمین سال تأسیس بانک مرکزی ایران ضرب شد و یکی از معدود سکه‌های یادبود کشور است که به یک نهاد اقتصادی و مالی اختصاص دارد.

بانک مرکزی ایران در سال ۱۳۳۹ خورشیدی (۱۹۶۰ میلادی) تأسیس شد و مسئولیت سیاست‌گذاری پولی، انتشار اسکناس و سکه، مدیریت ذخایر ارزی و نظارت بر نظام بانکی کشور را بر عهده گرفت. انتشار این سکه در سال ۱۳۸۹، همزمان با پنجاهمین سال فعالیت این نهاد، ادای احترامی به نیم‌قرن نقش‌آفرینی بانک مرکزی در نظام پولی و اقتصادی ایران بود.

این سکه در گروه «سکه‌های یادبود در گردش» قرار می‌گیرد؛ یعنی با وجود مناسبت ویژه، قابلیت استفاده در مبادلات روزمره را نیز داشت. با این حال، بسیاری از مردم و مجموعه‌داران آن را از همان ابتدا نگهداری کردند و به همین دلیل نمونه‌های بانکی (UNC) آن امروزه به‌وفور در مجموعه‌های کلکسیونی دیده می‌شود.

روی سکه، عبارت «جمهوری اسلامی ایران» در بالا، ارزش اسمی «۵۰۰۰ ریال» در مرکز و دو خوشه گندم در طرفین دیده می‌شود. خوشه‌های گندم از نمادهای رایج سکه‌های جمهوری اسلامی هستند و مفاهیمی همچون برکت، رشد و شکوفایی اقتصادی را تداعی می‌کنند.

پشت سکه، عبارت «پنجاهمین سالگرد تأسیس بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران» به همراه سال‌های «۱۳۳۹–۱۳۸۹» نقش بسته است. در پیرامون طرح نیز ۵۰ نقطه با اندازه‌های تدریجی از کوچک به بزرگ قرار گرفته‌اند که به شکلی نمادین، پنجاه سال فعالیت بانک مرکزی را نشان می‌دهند. این طراحی ساده اما مفهومی، یکی از نمونه‌های موفق استفاده از عناصر گرافیکی در سکه‌های یادبود معاصر ایران به شمار می‌رود.

این سکه از آلیاژ نیکل-برنج ساخته شده که رنگ طلایی، دوام بالا و مقاومت مناسبی در برابر سایش دارد. همین ویژگی باعث شده است که بسیاری از نمونه‌های در گردش نیز کیفیت ظاهری مطلوبی داشته باشند.